Significant incident in ICT-compliance: wat is het, criteria en voorbeelden
Gepubliceerd Geupdate
Een significant incident is een cyberincident met zulke ernstige gevolgen dat een wet het als significant of ernstig aanmerkt. Zulke gevolgen zijn bijvoorbeeld een ernstige verstoring van diensten, financieel verlies, aantasting van gegevens of schade bij anderen. Het incident brengt gegevens of diensten in netwerk- en informatiesystemen in gevaar.
Een significant incident heet ook wel significant cyberincident of meldplichtig incident.
Elke wet definieert het begrip zelf:
- De Cyberbeveiligingswet noemt een incident significant als het een ernstige operationele verstoring of financieel verlies veroorzaakt of kan veroorzaken, of anderen aanzienlijke schade toebrengt of kan toebrengen. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 25 lid 2, de uitvoering van artikel 23 lid 3 NIS2 richtlijn.
- DORA definieert een ernstig ICT-gerelateerd incident als een ICT-gerelateerd incident met grote nadelige gevolgen voor de systemen die kritieke of belangrijke functies van een financiële entiteit ondersteunen. Dit staat beschreven in DORA in artikel 3 punt 10.
- De AVG legt de drempel bij het risico voor de betrokkenen. Een inbreuk in verband met persoonsgegevens, een datalek, meld je, tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen. Dit staat beschreven in de AVG in artikel 33 lid 1.
Eerst is er een cyberincident. Daarna beoordeel je of dat incident de drempel haalt van de wet of norm waaronder je organisatie valt.
Valt je organisatie onder een wet met een meldplicht, dan meld je een significant incident binnen de termijn van die wet.
Het significant incident raakt organisaties die onder een wet of norm met een meldplicht vallen, zoals essentiële en belangrijke entiteiten, financiële entiteiten en organisaties die persoonsgegevens verwerken.
Stel daarom vooraf vast welke drempels voor je organisatie gelden, zodat je een incident op het moment zelf kunt beoordelen.
Feitenkader significant incident in ICT-compliance
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Soort incident | cyberincident in netwerk- en informatiesystemen |
| Mogelijke gevolgen tellen mee | ja, onder de Cyberbeveiligingswet en de Cyber Resilience Act |
| Kwaadwilligheid vereist | nee, ook een storing of een menselijke fout telt |
| Eerste meldtermijn | van vier uur na classificatie onder DORA tot vijftien dagen onder de AI Act |
Wat een significant incident in ICT-compliance is
Een significant incident in ICT-compliance is een cyberincident dat de drempel uit de definitie van een wet haalt. Voor aanbieders onder Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690 tellen volgens artikel 3 lid 2 alleen ongeplande onderbrekingen mee.
Verwant is de significante cyberdreiging, een cyberdreiging die ernstige gevolgen kan hebben voor netwerk- en informatiesystemen.
Ook normen gebruiken het significant incident. De BIO2 spreekt van significante incidenten en van een meldplichtig incident. NEN 7510-2 noemt in bijlage E het melden van significante incidenten aan een sectoraal CERT. ISO/IEC 27002 spreekt in maatregel 5.35 van belangrijke incidenten, in de Engelse tekst significant incidents.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Waarom het significant incident in ICT-compliance per wet en norm verschilt
Het significant incident in ICT-compliance verschilt per wet en norm. Dat komt doordat elke wet en norm vanuit een eigen onderwerp kijkt, zoals de continuïteit van diensten, ICT bij financiële entiteiten of persoonsgegevens.
Een gebeurtenis kan onder meerdere kaders tegelijk vallen. Dan beoordeel je haar per kader. Een inbraak op een mailbox met klantgegevens kan zo tegelijk een significant incident zijn onder de Cyberbeveiligingswet en een inbreuk in verband met persoonsgegevens onder de AVG.
Wanneer een incident significant is in ICT-compliance
Een incident is significant in ICT-compliance wanneer het de drempel haalt van de wet of norm waaronder je organisatie valt. Onder de Cyberbeveiligingswet en de Cyber Resilience Act, de Europese verordening voor producten met digitale elementen, tellen ook gevolgen mee die het incident nog kan veroorzaken. Zo kan een significant cyberincident al vaststaan voordat er schade is.
Onder de Cyberbeveiligingswet staan de concrete criteria voor aanbieders zoals cloud- en beheerde dienstverleners in Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690. Een voorbeeld is direct financieel verlies van meer dan 500.000 euro of 5 procent van de jaaromzet, als dat lager is. Valt je organisatie in een andere sector, dan lees je bij het significant incident onder NIS2 welke criteria de Cyberbeveiligingswet daar hanteert.
Onder DORA classificeert een financiële entiteit elk ICT-gerelateerd incident met de criteria uit artikel 18 lid 1, zoals het aantal getroffen cliënten, de duur, het gegevensverlies en de economische gevolgen.
Hoe je beoordeelt of een incident significant is in ICT-compliance
Je beoordeelt in vijf stappen of een incident significant is in ICT-compliance.
- Stel vast of er een cyberincident is.
- Bepaal onder welke wetten en normen je organisatie valt.
- Toets het incident per kader aan de drempel van dat kader en leg je beoordeling vast, ook als het incident de drempel niet haalt.
- Leg het moment van kennisname vast, want bij de meeste wetten loopt de meldtermijn vanaf dat moment.
- Meld binnen de termijn van elk kader waaronder je organisatie meldplichtig is.
“Op vrijdagavond blijkt een significant incident zich voor te doen. De termijn voor de vroegtijdige waarschuwing loopt ook in het weekend, maar niemand weet wie mag melden, en de enige bevoegde persoon is op vakantie.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Een significant incident in ICT-compliance melden
Een significant incident in ICT-compliance meld je bij de ontvanger en binnen de termijnen van elke wet waaronder je organisatie meldplichtig is.
| Kader | Ontvanger | Termijnen |
|---|---|---|
| Cyberbeveiligingswet | het CSIRT, het computer security incident response team, en de toezichthouder, via het meldpunt op mijn.ncsc.nl; het CSIRT is het NCSC, tenzij voor je sector een ander CSIRT is aangewezen | vroegtijdige waarschuwing onverwijld of, als dat niet mogelijk is, binnen 24 uur na kennisname, incidentmelding onverwijld of, als dat niet mogelijk is, binnen 72 uur na kennisname, eindverslag uiterlijk een maand na de incidentmelding |
| DORA | De Nederlandsche Bank of de Autoriteit Financiële Markten | eerste kennisgeving binnen vier uur na classificatie als ernstig en uiterlijk 24 uur na kennisname, bij een latere classificatie binnen vier uur daarna, tussentijds verslag uiterlijk 72 uur na de eerste kennisgeving, eindverslag uiterlijk een maand na het laatste tussentijdse verslag |
| AVG | Autoriteit Persoonsgegevens | zonder onredelijke vertraging en indien mogelijk binnen 72 uur na kennisname, de informatie mag in stappen volgen |
| Cyber Resilience Act | het als coördinator aangewezen CSIRT en Enisa, het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, via het centrale meldingsplatform | vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur na kennisname, incidentmelding binnen 72 uur, eindverslag binnen een maand na de incidentmelding |
| AI Act | de markttoezichtautoriteit | uiterlijk 15 dagen na kennisname, 10 dagen bij overlijden, 2 dagen bij een wijdverbreide inbreuk of een ernstige verstoring van kritieke infrastructuur |
Ook een organisatie zonder meldplicht kan een significant incident melden. Volgens artikel 33 lid 1 onder b Cyberbeveiligingswet kan dat vrijwillig bij een CSIRT, ook als je organisatie geen essentiële entiteit of belangrijke entiteit is. Gaat het om een incident dat de beveiliging van een product met digitale elementen raakt, dan kan dat bij het als coördinator aangewezen CSIRT of bij Enisa. Dit staat in artikel 15 lid 2 Cyber Resilience Act.
Bereid je een melding voor, dan lees je bij de meldplicht voor significante incidenten welke gegevens erin moeten.
Een significant incident in ICT-compliance bij je leverancier
Een significant incident in ICT-compliance bij je leverancier kan ook jouw dienst raken. Ligt de dienst van je IT-leverancier plat en jouw dienst daardoor ook, dan beoordeel je zelf of dat voor jouw organisatie een significant incident is.
Voorbeelden van significante incidenten in ICT-compliance
Voorbeelden van significante incidenten in ICT-compliance zijn:
- een beheerde dienst die meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar is, volgens artikel 10 onder a Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690;
- een cyberincident waardoor een kritisch bedrijfsproces in de zorg langer dan vier uur stilligt, volgens de Cyberbeveiligingsregeling voor de zorg;
- een aanvaller die kwaadwillige code invoert in het kanaal waarmee een fabrikant beveiligingsupdates verspreidt, volgens overweging 68 Cyber Resilience Act een ernstig incident;
- een storing in de betaaldienst van een bank waardoor cliënten niet kunnen betalen, die onder DORA een ernstig ICT-gerelateerd incident kan zijn.
Zo helpt ClickOn
Endpoint-beveiliging van ClickOn draait op elke beheerde laptop en server en in de Microsoft 365-omgeving. ClickOn stuurt elke beveiligingswaarschuwing naar een vaste ontvanger. Afhankelijk van het pakket gaan verdachte accounts automatisch op slot en houdt een securityteam de omgeving ook 's nachts in de gaten. ClickOn is zelf sinds 2021 ISO 27001-gecertificeerd, via TÜV Nord.
Grijpt ClickOn bij een incident technisch in, dan gebeurt dat binnen vooraf afgesproken bevoegdheden. Elke handeling komt op een tijdlijn. Met die tijdlijn en de andere technische informatie die ClickOn aanlevert, toets je per kader of het incident de drempel haalt. Die toets doet je organisatie zelf. Dat geldt ook voor een melding als die nodig is.