Significant incident onder NIS2: definitie, criteria en beoordeling
Gepubliceerd Geupdate
Een significant incident onder NIS2 is een incident dat een ernstige operationele verstoring van je diensten of financiële verliezen veroorzaakt of kan veroorzaken. Het is ook een incident dat andere entiteiten aanzienlijke materiële of immateriële schade toebrengt of kan toebrengen. Een essentiële of belangrijke entiteit moet elk significant incident melden.
Een significant incident onder NIS2 heet ook wel een meldplichtig incident of een significant cyberincident.
Omdat ook mogelijke gevolgen meetellen, kan een incident al significant zijn voordat er schade is.
Voor een significant incident kunnen per sector nadere criteria gelden, in een ministeriële regeling of, voor een aantal digitale aanbieders, in een Europese uitvoeringsverordening.
Het significant incident raakt ook de leveranciers van essentiële en belangrijke entiteiten, omdat een storing bij een leverancier de diensten van de afnemer ernstig kan verstoren.
Bepaal daarom vooraf welke criteria voor je sector gelden en wie in je organisatie de beoordeling doet.
De Cyberbeveiligingswet neemt de criteria van de NIS2 richtlijn over. De criteria staan in artikel 25 lid 2 Cyberbeveiligingswet en komen uit artikel 23 lid 3 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader significant incident onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 25 lid 2 Cyberbeveiligingswet, uitvoering van artikel 23 lid 3 NIS2 richtlijn |
| Aantal criteria | twee, een van beide is genoeg |
| Mogelijke gevolgen | tellen mee |
| Nadere criteria per sector | ministeriële regeling, artikel 23 lid 1 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Digitale aanbieders | Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690, artikelen 3 tot en met 14 |
| Gevolg | meldplicht, artikel 25 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Vrijwillig melden | voor iedere organisatie, artikel 33 lid 1 onder b Cyberbeveiligingswet |
Wat een significant incident onder NIS2 is
Een significant incident onder NIS2 is eerst een incident onder NIS2: een gebeurtenis die gegevens of diensten via netwerk- en informatiesystemen in gevaar brengt. De Cyberbeveiligingswet is de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn.
Een significante cyberdreiging kan aan een significant incident voorafgaan. Een significante cyberdreiging is volgens artikel 1 Cyberbeveiligingswet een dreiging waarvan je op grond van de technische kenmerken mag aannemen dat zij ernstige gevolgen kan hebben.
Artikel 23 van de richtlijn lees je per lid bij NIS2 artikel 23. Hoe andere wetten en normen een ernstig incident omschrijven, staat bij significant incident in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Voor wie het significant incident onder NIS2 geldt
Het significant incident onder NIS2 geldt als meldplicht voor je organisatie als zij een essentiële of belangrijke entiteit is. Dat lees je bij wanneer NIS2 verplicht is.
Iedere andere organisatie kan een significant incident volgens artikel 33 lid 1 onder b Cyberbeveiligingswet vrijwillig melden bij een CSIRT, een computer security incident response team. De minister van Justitie en Veiligheid is volgens artikel 2 Cyberbeveiligingsbesluit het CSIRT voor elke entiteit waarvoor geen ander CSIRT is aangewezen. In de praktijk voert het NCSC die rol uit namens de minister.
De twee criteria van een significant incident onder NIS2
Het eerste criterium van een significant incident onder NIS2 kijkt naar je eigen organisatie: een ernstige operationele verstoring van je diensten of financieel verlies. Wanneer een verstoring of verlies ernstig genoeg is, staat per soort organisatie in de tabel hieronder.
Het tweede criterium van een significant incident onder NIS2 kijkt naar aanzienlijke materiële of immateriële schade bij andere entiteiten. Ligt door het incident ook de dienst stil die een zakelijke afnemer van je gebruikt, dan kan ook dit criterium gelden.
De criteria per soort organisatie onder NIS2
De criteria per soort organisatie onder NIS2 staan in Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690 voor een aantal digitale diensten. Voor een aantal sectoren staan ze in een regeling van de minister. Artikel 25 lid 3 Cyberbeveiligingswet maakt die nadere criteria mogelijk. Volgens artikel 23 lid 1 Cyberbeveiligingsbesluit kan de minister van je sector ze in een regeling vastleggen.
| Soort organisatie | Waar de criteria staan | Concreet |
|---|---|---|
| Elke digitale aanbieder uit de zes rijen direct hieronder | artikel 3 en 4 Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690 | het incident veroorzaakt of kan veroorzaken: direct financieel verlies van meer dan 500.000 euro of meer dan 5 procent van de totale jaaromzet, als dat lager is; het uitlekken van bedrijfsgeheimen; de dood of aanzienlijke schade aan de gezondheid van een persoon. Ook significant zijn een succesvolle, vermoedelijk kwaadwillige en ongeoorloofde toegang tot de systemen die ernstige operationele verstoringen kan veroorzaken, en incidenten met dezelfde kennelijke oorzaak die zich binnen zes maanden minstens twee keer voordoen en samen boven die financiële drempel komen. Geplande onderbrekingen en gepland onderhoud tellen niet. |
| DNS-dienstverlener | artikel 5 uitvoeringsverordening | een recursieve of gezaghebbende DNS-dienst is meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar; de gemiddelde responstijd op DNS-verzoeken is meer dan een uur lang hoger dan 10 seconden; gegevens van de gezaghebbende dienst zijn aangetast, behalve als door een verkeerde configuratie de gegevens van minder dan 1.000 domeinnamen onjuist zijn, samen niet meer dan 1 procent van de beheerde domeinnamen |
| Topleveldomeinnaamregister | artikel 6 uitvoeringsverordening | de gezaghebbende DNS-dienst voor het topleveldomein is volledig onbeschikbaar; de gemiddelde responstijd op DNS-verzoeken is meer dan een uur lang hoger dan 10 seconden; gegevens over de technische exploitatie van het topleveldomein zijn aangetast |
| Aanbieder van een cloudcomputingdienst, een content delivery network of beheerde diensten en beheerde beveiligingsdiensten | artikel 7, 9 en 10 uitvoeringsverordening | de dienst is meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar; de dienst is meer dan een uur beperkt beschikbaar voor meer dan 5 procent of meer dan 1 miljoen gebruikers in de Unie, het kleinste aantal telt; gegevens zijn aangetast door een vermoedelijk kwaadwillige handeling, of met gevolgen voor zoveel gebruikers |
| Aanbieder van een datacenterdienst | artikel 8 uitvoeringsverordening | de dienst is volledig onbeschikbaar; de beschikbaarheid is meer dan een uur beperkt; gegevens zijn aangetast door een vermoedelijk kwaadwillige handeling; de fysieke toegang tot het datacentrum is gecompromitteerd |
| Aanbieder van een onlinemarktplaats, een onlinezoekmachine of een platform voor socialenetwerkdiensten | artikel 11, 12 en 13 uitvoeringsverordening | de dienst is volledig onbeschikbaar of beperkt beschikbaar voor meer dan 5 procent of meer dan 1 miljoen gebruikers in de Unie, het kleinste aantal telt; gegevens zijn aangetast door een vermoedelijk kwaadwillige handeling, of met gevolgen voor zoveel gebruikers |
| Verlener van een vertrouwensdienst | artikel 14 uitvoeringsverordening | de dienst is meer dan 20 minuten volledig onbeschikbaar; de dienst is meer dan een uur per kalenderweek onbeschikbaar voor gebruikers of vertrouwende partijen; de dienst is beperkt beschikbaar voor meer dan 1 procent of meer dan 200.000 gebruikers of vertrouwende partijen in de Unie, het kleinste aantal telt; de fysieke toegang tot een gebied met systemen waar alleen betrouwbaar personeel mag komen, of de bescherming van die toegang, is aangetast; gegevens zijn aangetast bij meer dan 0,1 procent of meer dan 100 gebruikers of vertrouwende partijen |
| Organisatie in een sector met een ministeriële regeling | de regeling van de minister van je sector, op grond van artikel 23 lid 1 Cyberbeveiligingsbesluit | regelingen met criteria zijn er voor energie; vervoer, drinkwater, afvalwater, afvalstoffenbeheer en chemische stoffen; levensmiddelen; overheid; zorg; en de sectoren waarvoor de minister van Economische Zaken bevoegd is, zoals telecom, internetknooppunten en ruimtevaart. Voor onderzoek geven de regelingen van de ministers van Economische Zaken, van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en van Infrastructuur en Waterstaat criteria, elk voor de onderzoeksorganisaties waarvoor die minister bevoegd is. De regelingen geven drempelwaarden per sector of subsector, zoals een aantal getroffen gebruikers met een minimale duur. De drempels voor jouw sector lees je bij NIS2 per branche. |
| Elke andere essentiële of belangrijke entiteit | artikel 25 lid 2 Cyberbeveiligingswet, uitgelegd in overweging 101 NIS2 richtlijn | je organisatie toetst zelf aan drie vragen: valt de dienst helemaal uit of werkt een deel nog, hoe lang duurt de verstoring, en hoeveel afnemers merken het. Weeg mee welke systemen geraakt zijn en hoe belangrijk die zijn voor je diensten, hoe ernstig de dreiging is en welke ervaring je hebt met soortgelijke incidenten. Omdat overweging 101 alleen deze indicatoren geeft, leg je vooraf vast vanaf welke duur en welk aantal getroffen afnemers een verstoring ernstig is. |
Een voorbeeld: is de dienst van een aanbieder van beheerde diensten meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar, dan is dat een significant incident. Dat geldt ook als er geen geld verloren is gegaan. Dit staat in artikel 10 van de uitvoeringsverordening. Valt bij een organisatie zonder criteria in een regeling of in de verordening het orderportaal uit, dan bepaalt die organisatie zelf of de verstoring ernstig is. Ze doet dat met de drie vragen uit de laatste rij.
De criteria van de uitvoeringsverordening voor significante incidenten zijn volgens overweging 30 uitputtend; een minister kan er volgens artikel 23 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit aanvullende criteria naast zetten. Meerdere ministeriële regelingen, zoals die voor energie, noemen hun criteria het primaire beoordelingskader, met artikel 25 lid 2 als vangnet voor incidenten die er niet onder vallen.
Een minister kan criteria voor één specifieke entiteit ook bij besluit vastleggen. Volgens artikel 23 lid 4 Cyberbeveiligingsbesluit behandelt die entiteit zo'n besluit vertrouwelijk.
Wat een significant incident onder NIS2 betekent voor je beoordeling
Je eigen organisatie beoordeelt of een incident significant is onder NIS2. Wie die beoordeling uitvoert, leg je vast in de rollen van artikel 8 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit.
Beoordeel een incident zodra het ontdekt is. De stappen daarna, van vroegtijdige waarschuwing tot eindverslag, staan bij de NIS2 meldplicht.
Leg elke beoordeling vast, ook een besluit om een incident niet te melden, met de reden. Dan kun je later laten zien hoe je tot je oordeel kwam.
Spreek met je IT-leverancier af welke informatie je bij een storing of incident van hem krijgt en hoe snel, zodat je het eerste criterium voor je eigen organisatie kunt toetsen.
Zo helpt ClickOn
ClickOn houdt bij een incident op de Microsoft 365-werkplek een tijdlijn bij van wat er gebeurt en welke technische maatregelen zijn genomen. ClickOn brengt ook de logbronnen en hun bewaartermijnen in kaart, zodat je kunt nagaan welke systemen en accounts zijn geraakt en sinds wanneer.
Moet je melden, dan levert ClickOn de technische informatie voor de beoordeling en de melding aan, zoals die tijdlijn. Of een incident significant is, beslist je organisatie zelf. Zij dient de melding op eigen naam in.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.