NIS2 gecertificeerd ISO 27001 gecertificeerd Klaar voor de NIS2/Cyberbeveiligingswet
088 254 25 66 TeamviewerSupport

Norm en technische specificatie in ICT-compliance: wat is het?

Gepubliceerd Geupdate

Ardo Hoogeveen

Oprichter en Security Officer, ClickOn

Ardo Hoogeveen is oprichter van ClickOn en gespecialiseerd in IT-beheer en compliance voor het Nederlandse MKB. Hij begeleidt MKB-bedrijven bij NIS2, ISO 27001 en AVG-implementaties, met een pragmatische aanpak die complexe regelgeving vertaalt naar concrete stappen.

Bekijk profiel

Een technische specificatie is in ICT-compliance een norm als ze aan drie voorwaarden voldoet. Een erkende normalisatie-instelling heeft haar vastgesteld. Ze is bedoeld voor herhaalde of voortdurende toepassing. Naleving is niet verplicht. Een bekend voorbeeld is ISO/IEC 27001, de internationale norm met eisen voor een managementsysteem voor informatiebeveiliging.

Een norm voor informatiebeveiliging heet ook wel een standaard.

Vier wetten leggen het begrip elk op een eigen manier vast:

  • De Cyberbeveiligingswet definieert een norm met die drie voorwaarden en onderscheidt vier soorten: de internationale, de Europese, de geharmoniseerde en de nationale norm. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 1.
  • De NIS2 richtlijn definieert een norm en een technische specificatie met een verwijzing naar Verordening 1025/2012 over Europese normalisatie. Dit staat beschreven in de NIS2 richtlijn in artikel 6 punt 16 en 17.
  • De Cyber Resilience Act definieert de internationale, de Europese en de geharmoniseerde norm met een verwijzing naar dezelfde verordening. Dit staat beschreven in de Cyber Resilience Act in artikel 3 punten 34 tot en met 36.
  • De AI Act definieert de geharmoniseerde norm met dezelfde verwijzing. De AI Act definieert ook een gemeenschappelijke specificatie als een reeks technische specificaties om aan voorschriften van de AI Act te voldoen. Dit staat beschreven in de AI Act in artikel 3 punten 27 en 28.

Een norm krijgt in de compliance gewicht doordat een wet, een regeling of een contract ernaar verwijst.

Volg je voor een product een geharmoniseerde norm waarvan de referentie is bekendgemaakt, dan wordt het product geacht te voldoen aan de wettelijke eisen die de norm dekt.

Het begrip raakt essentiële en belangrijke entiteiten, overheidsorganisaties, zorgaanbieders, fabrikanten van producten met digitale elementen en aanbieders van AI-systemen met een hoog risico.

Leg daarom vast welke normen je organisatie volgt, voor welke systemen ze gelden en of een wet, een klant of je eigen keuze de reden is.

Feitenkader norm en technische specificatie in ICT-compliance

KenmerkWaarde
Soorttechnische specificatie van een erkende normalisatie-instelling
Nalevingvrijwillig, tenzij een wet, regeling of contract de norm voorschrijft
Soorten norminternationaal, Europees, geharmoniseerd en nationaal, artikel 1 Cyberbeveiligingswet
Definitie technische specificatieartikel 2 punt 4 Verordening 1025/2012, via artikel 6 punt 17 NIS2 richtlijn
Gevolg geharmoniseerde normvermoeden van conformiteit, artikel 27 Cyber Resilience Act en artikel 40 AI Act

Wat een norm en een technische specificatie in ICT-compliance zijn

Een norm in ICT-compliance is een technische specificatie met een vaste herkomst: een normalisatie-instelling, zoals NEN, het Nederlands Normalisatie Instituut.

De technische specificatie is een breder begrip dan de norm. Uitvoeringsverordening 2024/2690 noemt naast normen als ISO/IEC 27001 ook de technische specificatie CEN/TS 18026:2024 als basis voor haar beveiligingseisen aan digitale aanbieders.

Een norm beschrijft eisen en maatregelen; de risicobeheersmaatregelen zijn wat je organisatie zelf invoert. De BIO2, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid, is een normenkader: een gemeenschappelijk kader voor de overheid dat ISO/IEC 27001 en 27002 aanvult.

Een productadvies is een aanbeveling van de leverancier van een product. Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn, maakt dat onderscheid bij beheerrechten in Microsoft 365: "Microsoft adviseert minder dan vijf Global Administrators. Dat is een productaanbeveling, geen wettelijke grens, en geen reden om er vier te maken als minder volstaat."

Doorlopend compliant blijven

Werkplekbeheer en Compliant

Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.

ClickOn Basis
€83/mnd
per werkplek

Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.

Bekijk Basis
ClickOn Bewust
€106/mnd
per werkplek

Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.

Bekijk Bewust
Meest gekozen
ClickOn Compliant MKB
€148/mnd
per werkplek

Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.

Bekijk Compliant MKB
ClickOn Compliant Enterprise
€219/mnd
per werkplek

Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.

Bekijk Enterprise
Vergelijk pakketten

Waarom de norm in ICT-compliance per wet verschilt

De norm in ICT-compliance verschilt per wet, omdat elke wet normen een eigen rol geeft. Onder de Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn houdt een essentiële of belangrijke entiteit bij haar maatregelen rekening met de Europese en internationale normen die van toepassing zijn. Dat volgt uit artikel 21 lid 2 Cyberbeveiligingswet en artikel 21 lid 1 van de richtlijn.

Hoe de Cyberbeveiligingswet met normen omgaat, staat bij norm en technische specificatie onder NIS2.

De Cyber Resilience Act is de Europese verordening voor de cyberbeveiliging van producten met digitale elementen. De AI Act is de Europese verordening voor kunstmatige intelligentie. Beide verbinden een gevolg aan de geharmoniseerde norm. Dat is een Europese norm die op verzoek van de Europese Commissie wordt vastgesteld voor de toepassing van Europese harmonisatiewetgeving.

DORA, de Europese verordening voor digitale operationele weerbaarheid in de financiële sector, gebruikt het woord normen ook voor technische reguleringsnormen. Dat zijn regels die de Europese Commissie vaststelt, onder meer over ICT-risicobeheer.

Wanneer een norm in ICT-compliance verplicht wordt

Een norm in ICT-compliance wordt verplicht wanneer een wet, een regeling of een contract haar voorschrijft. Zorgaanbieders moeten bijvoorbeeld voor hun zorginformatiesystemen en elektronische uitwisselingssystemen voldoen aan NEN 7510, op grond van de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg.

Voor de overheid staan ISO/IEC 27001 en 27002 op de pas-toe-of-leg-uit-lijst met verplichte standaarden. De BIO2 schrijft ISO/IEC 27001 voor bij het inrichten van het managementsysteem voor informatiebeveiliging.

Die bekendmaking gebeurt in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het vermoeden van conformiteit geldt alleen voor de eisen die de geharmoniseerde norm dekt. Levert de normalisatie geen bruikbare geharmoniseerde norm op, dan kan de Europese Commissie gemeenschappelijke specificaties vaststellen. Dat volgt uit artikel 27 lid 2 Cyber Resilience Act en artikel 41 lid 1 AI Act.

Voorbeelden van normen en technische specificaties in ICT-compliance

Voorbeelden van normen en technische specificaties in ICT-compliance zijn:

  • ISO/IEC 27001, met eisen voor de inrichting van een managementsysteem voor informatiebeveiliging;
  • ISO/IEC 27002, met beheersmaatregelen en richtlijnen om ze uit te voeren;
  • NEN 7510, ontworpen voor informatiebeveiliging in de zorgsector;
  • de IEC 62443-normenreeks voor industriële cybersecurity;
  • ISO/TS 22317, een technische specificatie met richtlijnen voor een bedrijfsimpactanalyse, waar ISO/IEC 27002 naar verwijst.

Hoe je een norm in ICT-compliance toepast

Een norm in ICT-compliance pas je in vijf stappen toe.

  1. Breng in kaart welke wetten, regelingen en contracten een norm voorschrijven, welke normen je zelf kiest en voor welke systemen ze gelden.
  2. Leg vast welke maatregel uit de norm welke wettelijke eis dekt. Vul aan waar een wet meer vraagt dan de norm.
  3. Toon aan dat de maatregelen bestaan en werken, met controles, testresultaten en de afhandeling van afwijkingen. De BIO2 noemt dat het aantonen van opzet, bestaan en werking.
  4. Verbind elke eigen termijn of drempel aan het beleid of normenkader waar hij uit komt, zodat zichtbaar blijft dat het een interne keuze is.
  5. Houd bij welke versie van een norm je volgt, want normen worden herzien, zoals NEN 7510 in 2024.

Een norm in ICT-compliance bij je leverancier

Een norm in ICT-compliance helpt je om leveranciers te beoordelen. Met een certificaat toont een leverancier aan dat hij aan een norm als ISO/IEC 27001 voldoet.

Controleer of het certificaat de dienst dekt die je afneemt en of het nog geldig is. Spreek af wanneer je de leverancier opnieuw beoordeelt.

Leg daarom in het contract vast welke norm je leverancier volgt en welk bewijs hij daarvan levert. Dat is ketenverantwoordelijkheid in de praktijk.

Zo helpt ClickOn

ClickOn richt op de Microsoft 365-werkplek de technische maatregelen in die normen als ISO/IEC 27001 beschrijven, zoals multifactorauthenticatie, toegangsbeheer, encryptie, geteste back-ups en logging. ClickOn levert een overzicht van uitgevoerde maatregelen, controles en openstaande verbeteracties in de beheerde omgeving.

Vragen van opdrachtgevers over je beveiliging beantwoordt ClickOn met technische informatie over de maatregelen in beheer. De keuze voor een norm en voor certificering blijft bij je eigen organisatie.

Met compliance audit readiness toetst ClickOn het ICT-deel van elk kader dat op je organisatie van toepassing is en maakt ClickOn je omgeving in 30 dagen technisch audit-klaar. Met compliance uitbesteden coördineert ClickOn het hele traject, met het organisatorische deel via een compliance-partner of je eigen adviseur.

Vraag compliance audit readiness aan

Veelgestelde vragen over de norm en technische specificatie in ICT-compliance

Wat is een norm in ICT-compliance?
Een norm in ICT-compliance is een technische specificatie die een erkende normalisatie-instelling heeft vastgesteld voor herhaald gebruik. Die leef je vrijwillig na. ISO/IEC 27001 is een bekend voorbeeld.
Wat is het verschil tussen een norm en een technische specificatie in ICT-compliance?
Elke norm is een technische specificatie, met als herkomst een erkende normalisatie-instelling. Uitvoeringsverordening 2024/2690 noemt naast normen ook de technische specificatie CEN/TS 18026:2024.
Is een norm in ICT-compliance verplicht?
Naleving van een norm is vrijwillig, tot een wet, regeling of contract de norm voorschrijft. Zo schrijft de BIO2 ISO/IEC 27001 voor bij het managementsysteem voor informatiebeveiliging van de overheid.
Wat is een geharmoniseerde norm in ICT-compliance?
Een geharmoniseerde norm is een Europese norm die op verzoek van de Europese Commissie wordt vastgesteld. Staat de referentie in het Publicatieblad van de Europese Unie, dan wordt een product dat de norm volgt geacht te voldoen aan de eisen die de norm dekt.