Norm onder NIS2: wat is het en welke normen vraagt de wet?
Gepubliceerd Geupdate
Onder NIS2 is een technische specificatie een norm wanneer een erkende normalisatie-instelling haar heeft vastgesteld voor herhaalde of voortdurende toepassing en niemand verplicht is haar na te leven. Een technische specificatie is een document met technische voorschriften voor een product, proces, dienst of systeem. De Cyberbeveiligingswet kent vier soorten norm, ingedeeld naar herkomst: internationaal, Europees, geharmoniseerd en nationaal.
In de praktijk heet een norm onder NIS2 ook wel een standaard.
De NIS2 richtlijn is zelf geen norm maar wetgeving, die essentiële en belangrijke entiteiten moeten naleven. Bij de maatregelen van hun zorgplicht houden ze rekening met de Europese en internationale normen die van toepassing zijn.
Welk normenkader je gebruikt, kies je zelf, zolang de maatregelen uit het Cyberbeveiligingsbesluit erin geborgd zijn. Voor de overheid en de zorg wijzen ministeriële regelingen wel concrete normen aan.
Een norm onder NIS2 raakt essentiële en belangrijke entiteiten. Via hun beveiligingseisen raakt een norm ook hun rechtstreekse leveranciers.
Leg daarom vast welk normenkader je volgt en waar elke maatregel uit het Cyberbeveiligingsbesluit daarin terugkomt.
De omschrijving van een norm staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet. De NIS2 richtlijn verwijst in artikel 6 punt 16 naar dezelfde omschrijving in artikel 2 punt 1 van Verordening (EU) 1025/2012, de Europese normalisatieverordening. In punt 17 verwijst de richtlijn voor de technische specificatie naar artikel 2 punt 4 van die verordening.
Feitenkader norm en technische specificatie onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie norm | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, met vier soorten |
| Technische specificatie | document met technische voorschriften voor een product, proces, dienst of systeem, artikel 2 punt 4 Verordening (EU) 1025/2012 |
| Verwijzing in de richtlijn | artikel 6 punt 16 en 17 NIS2 richtlijn, naar artikel 2 punt 1 en 4 Verordening (EU) 1025/2012 |
| Zorgplicht | rekening houden met Europese en internationale normen, artikel 21 lid 2 Cyberbeveiligingswet |
| Eigen normenkader | toegestaan als de maatregelen uit het Cyberbeveiligingsbesluit geborgd zijn |
| Overheid | ISO/IEC 27001:2023, ISO/IEC 27002:2022 en de BIO2, artikel 3 en 5 Cyberbeveiligingsregeling overheid |
| Zorg | NEN 7510, of ISO/IEC 27001 en 27002, artikel 2.1 Cyberbeveiligingsregeling zorg |
| Digitale aanbieders | eisen gebaseerd op normen en een technische specificatie, overweging 3 Uitvoeringsverordening 2024/2690 |
Wat een norm onder NIS2 is
Drie van de vier soorten norm onder NIS2 volgen uit de instelling die de norm vaststelt. Een internationale normalisatie-instelling stelt een internationale norm vast. Een Europese normalisatieorganisatie stelt een Europese norm vast. Een nationale normalisatie-instelling stelt een nationale norm vast.
De vierde soort, de geharmoniseerde norm, komt tot stand op verzoek van de Europese Commissie: een Europese norm voor de toepassing van harmonisatiewetgeving van de Europese Unie.
In de naam van een norm zie je die herkomst terug. Volgens de Cyberbeveiligingsregeling overheid is NEN een norm van het Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut. NEN-EN is een NEN die het Europees Comité voor Normalisatie heeft vastgesteld. NEN-EN-ISO/IEC is een NEN-EN van de International Organization for Standardization en de International Electrotechnical Commission.
Een technische specificatie onder NIS2 is breder dan een norm. De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, gebruikt het woord alleen binnen de definitie van norm. Zo'n document legt onder meer de vereiste kenmerken van een product of dienst vast, zoals kwaliteit, prestatie, interoperabiliteit of veiligheid.
Een technische specificatie op het gebied van informatie- en communicatietechnologie heet in Verordening 1025/2012 een technische ICT-specificatie.
Hoe andere wetten een norm omschrijven, staat bij norm en technische specificatie in andere wetten.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wat de zorgplicht onder NIS2 met normen doet
De zorgplicht onder NIS2 vraagt in artikel 21 lid 2 Cyberbeveiligingswet dat je bij het nemen van je maatregelen rekening houdt met de stand van de techniek en de uitvoeringskosten. Daarnaast houd je rekening met de Europese en internationale normen, waar ze van toepassing zijn. In de NIS2 richtlijn staat dat in artikel 21 lid 1.
Volgens de nota van toelichting bij het Cyberbeveiligingsbesluit waren bestaande normen en normenkaders zoals ISO/IEC 27001 en NEN 7510 het uitgangspunt voor de wet en het besluit. Je mag je bestaande normenkader blijven gebruiken, als je zorgt dat de maatregelen uit het besluit erin geborgd zijn.
Artikel 25 van de NIS2 richtlijn laat de lidstaten het gebruik van Europese en internationale normen en technische specificaties aanmoedigen. De lidstaten leggen daarbij geen bepaald type technologie op. Ze bevoordelen ook geen bepaald type technologie.
Een normenkader beschrijft wat je wilt regelen. Leg daarnaast vast welke maatregelen zijn uitgevoerd, welke controles plaatsvinden en hoe je afwijkingen afhandelt, met een eigenaar per verbeteractie.
Volgens artikel 18 Cyberbeveiligingsbesluit evalueer je periodiek of je maatregelen doeltreffend zijn en wat ze in de praktijk opleveren. Je legt het resultaat volgens dat artikel schriftelijk vast.
Voor wie normen onder NIS2 gelden
De rol van normen onder NIS2 volgt uit de zorgplicht. De zorgplicht geldt voor essentiële en belangrijke entiteiten. Of je organisatie daaronder valt, lees je bij wanneer NIS2 verplicht is.
Ben je leverancier van een opdrachtgever die onder de wet valt, dan kan die opdrachtgever beveiligingseisen aan je stellen.
“In de praktijk gaat het er bij klanteisen om dat je kunt aantonen dat je informatiebeveiliging aan de gestelde eisen voldoet.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Leveren aan een essentiële of belangrijke entiteit maakt je organisatie niet vanzelf zelf een entiteit. Beoordeel daarom apart wat wettelijk voor je organisatie geldt en wat je met je opdrachtgever hebt afgesproken.
Welke normen de regels onder NIS2 aanwijzen
De ministeriële regelingen onder de Cyberbeveiligingswet wijzen concrete normen aan voor twee sectoren onder NIS2, overheid en zorg.
Een essentiële entiteit in de sector overheid, behalve de waterschappen, past volgens artikel 3 Cyberbeveiligingsregeling overheid ISO/IEC 27001:2023 toe op haar managementsystematiek voor beveiliging. Volgens artikel 5 gebruikt ze ten minste de beheersmaatregelen van ISO/IEC 27002:2022, behalve 5.32 en 5.34. Daarnaast gebruikt ze volgens artikel 5 ten minste de voor haar relevante maatregelen uit de BIO2.
Die maatregelen mag ze vervangen of combineren met maatregelen uit specifiekere normen, zoals IEC 62443 voor operationele technologie, als dat nodig is en het beveiligingsniveau gelijkwaardig blijft. Een nieuwe versie van een norm wordt pas verplicht na een wijziging van de regeling.
In de zorg neem je volgens artikel 2.1 Cyberbeveiligingsregeling zorg maatregelen die aantoonbaar overeenkomen met NEN 7510, of met ISO/IEC 27001 en ISO/IEC 27002. Andere maatregelen mogen, als ze een gelijkwaardig beschermingsniveau bieden en je dat zelf aantoont. Een certificaat toont volgens de toelichting aan dat je aan de norm voldoet, maar de regeling stelt het niet als vereiste.
Voor digitale aanbieders, zoals aanbieders van clouddiensten en beheerde diensten, gelden de eisen van Uitvoeringsverordening 2024/2690. Die zijn volgens overweging 3 gebaseerd op ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27002 en ETSI EN 319401. Ze zijn ook gebaseerd op de technische specificatie CEN/TS 18026:2024.
Normen onder NIS2 bij je leverancier
Normen onder NIS2 helpen ook bij het beoordelen van je eigen leveranciers. Volgens artikel 10 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit toets je of je rechtstreekse leveranciers en dienstverleners aan je beveiligingseisen voldoen. Volgens de nota van toelichting kan dat bijvoorbeeld via hun certificering of via clausules in het contract.
Voldoet een leverancier niet meer, dan beoordeel je aanvullende maatregelen, zoals heronderhandelen of overstappen. Leg die toets vast, want je beleid voor de toeleveringsketen moet schriftelijk zijn vastgelegd en aantoonbaar worden toegepast.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beheert de Microsoft 365-werkplek met de technische maatregelen die de zorgplicht vraagt en die normenkaders als ISO/IEC 27001 en NEN 7510 uitwerken, zoals multifactorauthenticatie, toegangsbeheer, encryptie en logging. ClickOn houdt per maatregel bij welke instellingen, controles en testresultaten het bewijs vormen.
Stelt een opdrachtgever vragen over je informatiebeveiliging, dan levert ClickOn de technische onderbouwing voor de maatregelen in beheer. Zelf toont ClickOn zijn informatiebeveiliging aan met ISO 27001, sinds 2021 gecertificeerd via TÜV Nord. Ook toont ClickOn zijn informatiebeveiliging aan met het NIS2 Supply Chain-certificaat op niveau Substantial (NIS2-SC20), sinds augustus 2026, uitgegeven door de Foundation for Quality & Innovation. Welk normenkader je naast het Cyberbeveiligingsbesluit hanteert, bepaalt je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.