Bevoegde autoriteit: wat is het in ICT-compliance? Betekenis
Gepubliceerd Geupdate
Een bevoegde autoriteit voor cybersecurity is de overheidsinstantie die een wet aanwijst om de naleving van die wet te verzekeren, met toezicht en handhaving. In ICT-compliance heeft elke wet een eigen bevoegde autoriteit: onder de Cyberbeveiligingswet per sector een minister, onder DORA de financiële toezichthouders en onder de AVG de toezichthoudende autoriteit.
Een bevoegde autoriteit heet in sommige wetten een toezichthoudende autoriteit of een nationale bevoegde autoriteit.
Elke wet legt het begrip zelf vast, soms onder een eigen naam:
- De Cyberbeveiligingswet noemt bevoegde autoriteit de autoriteit die per sector belast is met cyberbeveiliging en toezicht. De Cyberbeveiligingswet wijst daarvoor een minister aan. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 1 en artikel 15, de uitvoering van artikel 8 lid 1 NIS2 richtlijn.
- DORA wijst als bevoegde autoriteiten de financiële toezichthouders aan die per soort financiële entiteit de naleving van de verordening verzekeren. Voor de als belangrijk geclassificeerde kredietinstellingen is dat de Europese Centrale Bank. Dit staat beschreven in DORA in artikel 46.
- De AI Act noemt de aanmeldende autoriteit en de markttoezichtautoriteit die elke lidstaat instelt of aanwijst samen de nationale bevoegde autoriteiten. Dit staat beschreven in de AI Act in artikel 70 lid 1.
- De AVG spreekt van een toezichthoudende autoriteit, een onafhankelijke overheidsinstantie die de lidstaat instelt voor het toezicht op de toepassing van de verordening. Dit staat beschreven in de AVG in artikel 4 punt 21 en artikel 51 lid 1.
- De Cyber Resilience Act spreekt van een markttoezichtautoriteit, die het markttoezicht op producten met digitale elementen uitvoert. Dit staat beschreven in de Cyber Resilience Act in artikel 3 punt 33.
Welke autoriteit voor je organisatie bevoegd is, volgt per wet uit je sector of je activiteit.
Een bevoegde autoriteit is bevoegd voor onder meer organisaties die persoonsgegevens verwerken, financiële entiteiten en essentiële en belangrijke entiteiten.
Zet daarom per wet die op je organisatie van toepassing is op een rij welke autoriteit bevoegd is en welke toezichthouder namens haar werkt.
Feitenkader bevoegde autoriteit in ICT-compliance
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Cyberbeveiligingswet | per sector een minister, artikel 15; toezicht door aangewezen inspecties zoals de RDI, de ILT, de NVWA en de IGJ |
| DORA | financiële toezichthouders, artikel 46; in Nederland De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten |
| AVG | toezichthoudende autoriteit, artikel 51; in Nederland de Autoriteit Persoonsgegevens |
| AI Act | aanmeldende autoriteit en markttoezichtautoriteit, artikel 70 |
| Cyber Resilience Act | markttoezichtautoriteit, artikel 3 punt 33 |
| Normen | contact met toezichthouders, ISO/IEC 27002 5.5 en BIO2 5.26.02 |
Wat een bevoegde autoriteit in ICT-compliance is
Een bevoegde autoriteit in ICT-compliance hoort bij één wet en haalt haar taken en bevoegdheden uit die wet.
Onder de Cyberbeveiligingswet is het toezicht proactief bij essentiële entiteiten en reactief bij belangrijke entiteiten. Onder de Cyberbeveiligingswet heeft de bevoegde autoriteit instrumenten als een beveiligingsscan, een bindende aanwijzing en een bestuurlijke boete. Onder de AVG heeft de Autoriteit Persoonsgegevens volgens artikel 58 AVG onderzoeksbevoegdheden en corrigerende bevoegdheden, waaronder het opleggen van een administratieve geldboete.
Een bevoegde autoriteit handhaaft de wet en een toezichthouder controleert of organisaties die wet naleven. Dat kunnen verschillende partijen zijn. Onder de Cyberbeveiligingswet is de bevoegde autoriteit een minister. Ambtenaren die de minister volgens artikel 68 bij besluit aanwijst voeren het toezicht uit, zoals inspecteurs van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. Onder de AVG houdt de Autoriteit Persoonsgegevens als toezichthoudende autoriteit zelf toezicht en handhaaft zij ook.
Ook normen vragen dat je je toezichthouders kent. ISO/IEC 27002, de uitwerking van ISO/IEC 27001, vraagt in maatregel 5.5 contact met regelgevende en toezichthoudende instanties. De BIO2 vraagt in maatregel 5.26.02 dat incidenten waar relevant worden gemeld bij de in wet- en regelgeving aangewezen toezichthouders.
Welke minister en welke inspectie onder de Cyberbeveiligingswet bij jouw sector horen, lees je bij de bevoegde autoriteit onder NIS2.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Waarom de bevoegde autoriteit in ICT-compliance per wet verschilt
Per wet verschilt de bevoegde autoriteit in ICT-compliance. Dat komt omdat de wetten verschillende onderwerpen regelen: de continuïteit van diensten in de NIS2 sectoren, de digitale weerbaarheid van financiële entiteiten, persoonsgegevens, AI-systemen of producten met digitale elementen.
Een organisatie kan zo meer bevoegde autoriteiten tegelijk hebben. Een zorginstelling die onder de Cyberbeveiligingswet valt, heeft voor die wet de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport als bevoegde autoriteit, met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd als toezichthouder. Voor de AVG heeft de zorginstelling de Autoriteit Persoonsgegevens.
Op financiële entiteiten onder DORA, de Europese verordening voor digitale operationele weerbaarheid in de financiële sector, houden De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten toezicht. Dit staat in de nota van toelichting bij het Cyberbeveiligingsbesluit.
Voor wie de bevoegde autoriteit in ICT-compliance bevoegd is
De bevoegde autoriteit in ICT-compliance is bevoegd voor de organisaties die onder haar wet vallen. Onder de Cyberbeveiligingswet zijn dat volgens artikel 15 lid 6 de essentiële entiteiten en belangrijke entiteiten en hun bestuurders. Ook aanbieders van domeinnaamregistratiediensten zijn dat.
Eisen die een opdrachtgever aan je beveiliging stelt, volgen uit je contract. Het toezicht van een bevoegde autoriteit volgt uit de wet waaronder je organisatie zelf valt. Beoordeel die twee vragen daarom apart.
Hoe bevoegde autoriteiten in ICT-compliance samenwerken
Bevoegde autoriteiten in ICT-compliance werken samen waar hun kaders elkaar raken. Volgens artikel 57 en 59 Cyberbeveiligingswet werken de bevoegde autoriteiten van die wet samen met die uit DORA en wisselen ze informatie uit over relevante incidenten en cyberdreigingen.
Volgens artikel 58 Cyberbeveiligingswet werken de bevoegde autoriteiten ook samen met de Autoriteit Persoonsgegevens bij incidenten die leiden tot een inbreuk in verband met persoonsgegevens. Blijkt bij toezicht dat een overtreding zo'n meldplichtige inbreuk kan inhouden, dan stelt de bevoegde autoriteit de Autoriteit Persoonsgegevens daarvan onverwijld in kennis. Legt de Autoriteit Persoonsgegevens voor dezelfde gedraging al een boete op, dan legt de bevoegde autoriteit volgens het derde lid geen boete meer op.
Stel dat bij toezicht blijkt dat een zorginstelling een significant incident waarbij patiëntgegevens zijn gelekt, niet heeft gemeld. Dan stelt de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport als bevoegde autoriteit ook de Autoriteit Persoonsgegevens in kennis.
De Cyber Resilience Act staat lidstaten volgens overweging 107 toe om een bevoegde autoriteit uit de NIS2 richtlijn ook als markttoezichtautoriteit aan te wijzen.
Wanneer je in ICT-compliance met een bevoegde autoriteit te maken hebt
Een bevoegde autoriteit in ICT-compliance komt vooral in beeld bij een melding en bij toezicht. Onder de Cyberbeveiligingswet ontvangt de bevoegde autoriteit volgens artikel 26 tot en met 29 samen met het CSIRT de melding van een significant incident. Onder DORA meldt een financiële entiteit een ernstig ICT-gerelateerd incident volgens artikel 19 lid 1 aan de relevante bevoegde autoriteit.
Wie per wet de ontvanger is en welke termijnen gelden, staat bij de meldplicht. Wil je weten wat het CSIRT na een melding doet, dan lees je dat bij CSIRT.
Bereid je op toezicht voor door naast je beleid bij te houden welke maatregelen in werking zijn, welke controles je uitvoert en hoe je afwijkingen oplost. Zet bij elke verbeteractie wie haar uitvoert en wanneer ze klaar moet zijn.
Zo helpt ClickOn
Voor de beheerde Microsoft 365-omgeving houdt ClickOn binnen het afgesproken pakket bij welke maatregelen zijn ingevoerd, welke controles zijn gedaan en welke verbeteracties nog openstaan. Zo heb je het technische bewijs bij de hand als een toezichthouder of opdrachtgever erom vraagt.
ClickOn maakt technische bevindingen begrijpelijk voor het bestuur, als risico's met de keuzes die erbij horen. Het contact met de bevoegde autoriteit en de beslissing wat je meldt, blijven bij je eigen organisatie.