CSIRT in ICT-compliance: wat is het en wanneer meld je erbij?
Gepubliceerd Geupdate
Een CSIRT is een team dat een lidstaat aanwijst of instelt om incidenten in netwerk- en informatiesystemen te behandelen. Een CSIRT ontvangt meldingen, waarschuwt voor dreigingen en kwetsbaarheden en verleent bijstand bij een incident. Meerdere wetten en normen wijzen het CSIRT aan als adres voor meldingen over cyberincidenten.
Voluit heet een CSIRT computer security incident response team. In de BIO2 heet een CSIRT een Cyber Security Incident Response Team en in de Nederlandse tekst van de AVG een computercalamiteitenteam.
Elke wet en norm legt het CSIRT op een eigen manier vast:
- De Cyberbeveiligingswet omschrijft het CSIRT als het computer security incident response team uit de NIS2 richtlijn, aangewezen voor essentiële en belangrijke entiteiten. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 1 en artikel 16, de uitvoering van artikel 10 NIS2 richtlijn.
- DORA bedoelt met CSIRT's de teams die volgens de NIS2 richtlijn zijn aangewezen of ingesteld. DORA laat lidstaten bepalen dat financiële entiteiten ook daar melden. Dit staat beschreven in DORA in artikel 19 lid 1.
- De Cyber Resilience Act definieert het als coördinator aangewezen CSIRT als het CSIRT dat volgens de NIS2 richtlijn de bekendmaking van kwetsbaarheden coördineert. Dit staat beschreven in de Cyber Resilience Act in artikel 3 punt 51.
- De BIO2 noemt het CSIRT als het team waar een overheidsorganisatie informatiebeveiligingsincidenten binnen de wettelijke termijn meldt. Dit staat beschreven in de BIO2 in maatregel 5.24.07.
Een organisatie meldt incidenten bij het CSIRT. Het CSIRT stuurt waarschuwingen en informatie. Waar de wet dat regelt, verleent het CSIRT bijstand.
Bij welk CSIRT een organisatie meldt en over welke incidenten, volgt uit de wet of norm waaronder ze valt.
Met het CSIRT krijgen essentiële en belangrijke entiteiten te maken. Ook financiële entiteiten, overheidsorganisaties en fabrikanten van producten met digitale elementen krijgen daarmee te maken.
Leg daarom vast welk CSIRT bij je organisatie hoort en wie namens de organisatie contact met dat CSIRT onderhoudt.
Feitenkader CSIRT in ICT-compliance
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Voluit | computer security incident response team |
| Ingesteld door | de lidstaat, artikel 10 lid 1 NIS2 richtlijn |
| Rol | incidentenbehandeling volgens een welbepaald proces |
| In Nederland | de Minister van Justitie en Veiligheid, artikel 2 Cyberbeveiligingsbesluit; uitvoering door het NCSC |
| Kaders die naar dit CSIRT verwijzen | DORA, Cyber Resilience Act, BIO2 |
| Normmaatregel | contact met overheidsinstanties, ISO/IEC 27002 5.5 |
| Europese samenwerking | CSIRT-netwerk, artikel 15 NIS2 richtlijn |
| Verwante naam | CERT, computer emergency response team |
Wat een CSIRT in ICT-compliance is
Een CSIRT in ICT-compliance behandelt incidenten volgens een welbepaald proces, zoals artikel 10 lid 1 van de NIS2 richtlijn de taak omschrijft. Elke lidstaat wijst er minstens één aan of stelt er een in, desgewenst binnen een bevoegde autoriteit.
Voor organisaties onder de Cyberbeveiligingswet is volgens artikel 2 van het Cyberbeveiligingsbesluit de Minister van Justitie en Veiligheid als CSIRT aangewezen. Dat geldt niet waar een ministeriële regeling voor een sector een ander CSIRT aanwijst. Het Nationaal Cyber Security Centrum, het NCSC, voert de taken van de minister als CSIRT uit.
Naast het CSIRT van de lidstaat regelt een organisatie haar eigen incidentaanpak. Volgens de nota van toelichting bij het Cyberbeveiligingsbesluit blijft de organisatie zelf verantwoordelijk voor het oplossen van een incident, ook als het CSIRT bijstand verleent.
De Cyberbeveiligingswet noemt die eigen aanpak incidentenbehandeling, een van de maatregelen in artikel 21 lid 3. Hoe je een cyberincident in je eigen organisatie aanpakt, lees je bij dat begrip.
Een CERT, voluit computer emergency response team, is een verwante naam: een lidstaat mag een bestaand CERT als CSIRT aanwijzen, zo staat in overweging 41 van de NIS2 richtlijn.
De Nederlandse tekst van de AVG noemt in overweging 49 een CERT een computercrisisteam en een CSIRT een computercalamiteitenteam. Volgens die overweging verwerken beide teams gegevens om netwerken en informatie te beveiligen.
CERT Watermanagement ondersteunde de waterschappen al bij cyberkwesties. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft het in zijn regeling als CSIRT voor de waterschappen aangewezen. Z-CERT werkt volgens de nota van toelichting bij het Cyberbeveiligingsbesluit nu al als computercrisisteam voor de zorg. Voor Z-CERT is een aanwijzing als sectoraal CSIRT voorgenomen.
Voor gemeenten noemde de nota van toelichting ook de Informatiebeveiligingsdienst, die als computercrisisteam voor gemeenten werkte. Het NCSC blijft volgens het besluit van 13 oktober 2026 definitief het CSIRT voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen.
Welk CSIRT voor welke sector geldt, met de taken en de terugkoppeling na een melding, lees je bij het CSIRT onder NIS2.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Waarom het CSIRT in ICT-compliance per wet en norm verschilt
Per wet en norm krijgt het CSIRT in ICT-compliance een andere rol. De NIS2 richtlijn en de Cyberbeveiligingswet stellen het CSIRT in. De andere kaders verwijzen naar dat team.
DORA, de Europese verordening voor digitale operationele weerbaarheid in de financiële sector, laat lidstaten het CSIRT een extra ontvanger maken naast de financiële toezichthouder. Nederland doet dat in artikel 30 van het Cyberbeveiligingsbesluit. De Cyber Resilience Act, de Europese verordening voor producten met digitale elementen, laat fabrikanten melden bij het coördinerende CSIRT en Enisa. De BIO2 neemt het CSIRT op in de incidentprocedure van overheidsorganisaties.
ISO/IEC 27002, de uitwerking van ISO/IEC 27001, vraagt in beheersmaatregel 5.5 dat je vastlegt wanneer en door wie contact met overheidsinstanties wordt opgenomen. De maatregel vraagt ook dat je vastlegt hoe je incidenten tijdig meldt.
Wanneer je in ICT-compliance bij een CSIRT meldt
Bij een CSIRT meld je in ICT-compliance een ernstig incident of een actief uitgebuite kwetsbaarheid, als de wet of norm waaronder je organisatie valt dat vraagt.
| Kader | Wie meldt | Wat |
|---|---|---|
| Cyberbeveiligingswet | essentiële entiteiten en belangrijke entiteiten; vrijwillig ook andere organisaties | significante incidenten, aan het CSIRT én de bevoegde autoriteit, artikel 25 tot en met 29; vrijwillig ook incidenten, bijna-incidenten en cyberdreigingen, artikel 33 |
| DORA | in Nederland vier soorten financiële entiteiten, zoals banken en centrale tegenpartijen, artikel 30 Cyberbeveiligingsbesluit | ernstige ICT-gerelateerde incidenten, ook aan het CSIRT naast de financiële toezichthouder; vrijwillig significante cyberdreigingen |
| Cyber Resilience Act | fabrikanten van producten met digitale elementen | actief uitgebuite kwetsbaarheden en ernstige incidenten, aan het coördinerende CSIRT en Enisa, artikel 14 |
| BIO2 | overheidsorganisaties | informatiebeveiligingsincidenten binnen de wettelijke termijn, maatregel 5.24.07 |
Stel dat een bank door een aanval geen betalingen meer kan verwerken. Volgens DORA meldt de bank dat ernstige ICT-gerelateerde incident bij de financiële toezichthouder. Volgens artikel 30 van het Cyberbeveiligingsbesluit meldt de bank het ook bij het CSIRT.
“Je moet broodkruimels hebben. Als het dan gebeurt, moet je exact kunnen herleiden waar men geweest is en waar het vandaan komt.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
De termijnen en de inhoud van een melding per wet lees je bij de meldplicht. Wanneer een incident de drempel van een wet haalt, staat bij significant incident.
Hoe je in ICT-compliance omgaat met informatie van een CSIRT
Met informatie van een CSIRT ga je in ICT-compliance om door elke waarschuwing te ontvangen, te beoordelen en op te nemen in je risicobehandeling. Dat vraagt maatregel 5.24.07 van de BIO2. Zo'n waarschuwing gaat over dreigingen en kwetsbaarheden.
Uitvoeringsverordening 2024/2690 is de Europese uitwerking van de NIS2 richtlijn voor digitale aanbieders zoals cloud- en beheerde dienstverleners. Deze verordening vraagt in punt 4.3.3 van de bijlage een proces voor de informatie die van CSIRT's komt.
Leg daarom per waarschuwing van het CSIRT vast of het genoemde product bij je draait, welke actie volgt en wie dat heeft beoordeeld. Doe dat ook als de uitkomst is dat je niets doet.
Zet de contactgegevens en het meldkanaal van je CSIRT ook op een noodlijst buiten je gewone systemen. Valt bij een aanval je e-mail of je samenwerkingsomgeving uit, dan bereik je het CSIRT nog via die lijst.
Zo helpt ClickOn
Op de Microsoft 365-werkplek zorgt ClickOn binnen het afgesproken pakket voor logging en detectie, zodat een incident zichtbaar wordt. ClickOn stelt meldroutes voor beveiligingswaarschuwingen in en test die, zodat elke waarschuwing een ontvanger heeft. ClickOn beoordeelt ook beveiligingsadviezen van het NCSC en van leveranciers voor de beheerde omgeving en legt die beoordeling vast.
Bij een incident voert ClickOn de technische maatregelen uit. ClickOn legt vast wat er is gedaan. ClickOn levert de technische informatie voor de beoordeling en de melding aan, zoals een tijdlijn. Of een incident de drempel van je wet haalt en of en waar je het meldt, beslist je eigen organisatie. Die meldt op eigen naam.