ENISA in ICT-compliance: wat is het Europese agentschap voor cyberbeveiliging?
Gepubliceerd Geupdate
ENISA is het Europese agentschap dat lidstaten, Europese instellingen en organisaties ondersteunt bij cyberbeveiliging, onder meer met advies, Europese samenwerking en de certificering van ICT-producten en ICT-diensten. In zijn huidige vorm bestaat ENISA sinds 27 juni 2019, op grond van Verordening (EU) 2019/881, de cyberbeveiligingsverordening of Cybersecurity Act.
ENISA heet voluit het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, in het Engels de European Union Agency for Cybersecurity.
Elke wet geeft ENISA een eigen rol:
- De Cyberbeveiligingswet omschrijft Enisa als het agentschap uit titel II van Verordening (EU) 2019/881. De Cyberbeveiligingswet laat bepaalde aanbieders gegevens leveren voor het register van Enisa. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 1 en artikel 47.
- De NIS2 richtlijn laat Enisa een register van aanbieders en een Europese kwetsbaarheidsdatabase bijhouden. De NIS2 richtlijn laat Enisa het secretariaat van twee Europese netwerken verzorgen. Dit staat beschreven in de NIS2 richtlijn in de artikelen 12, 15, 16 en 27.
- De Cyber Resilience Act laat Enisa een centraal meldingsplatform voor fabrikanten opzetten en beheren. Dit staat beschreven in de Cyber Resilience Act in artikel 16.
- DORA laat de Europese toezichthoudende autoriteiten technische normen voor de financiële sector opstellen in overleg met Enisa. Dit staat beschreven in DORA in artikel 15.
- De AI Act maakt Enisa permanent lid van het adviesforum dat de AI-board en de Europese Commissie adviseert. Dit staat beschreven in de AI Act in artikel 67 lid 5.
ENISA werkt op Europees niveau. Het agentschap krijgt de registergegevens van aanbieders via een nationaal contactpunt. Het agentschap krijgt meldingen van fabrikanten via het Europese meldingsplatform.
Het toezicht op organisaties ligt bij de toezichthouders die elke wet aanwijst, zoals de bevoegde autoriteit onder de Cyberbeveiligingswet.
ENISA raakt vooral aanbieders van onder meer cloud- en beheerde diensten. ENISA raakt vooral fabrikanten van producten met digitale elementen.
Ga daarom na of je organisatie onder een wet valt die ENISA een rol geeft. Ga ook na langs welke route je gegevens of meldingen dan bij het agentschap komen.
Feitenkader ENISA in ICT-compliance
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Soort | agentschap van de Europese Unie |
| Rechtsgrond | Verordening (EU) 2019/881, de cyberbeveiligingsverordening |
| In de huidige vorm sinds | 27 juni 2019, voor onbepaalde tijd, als opvolger van het agentschap uit Verordening (EU) nr. 526/2013 |
| Begripsbepaling in Nederland | artikel 1 Cyberbeveiligingswet |
| Schrijfwijze in Nederlandse wetteksten | Enisa |
| Wetten met een eigen rol | Cyberbeveiligingswet en NIS2 richtlijn, Cyber Resilience Act, DORA, AI Act |
| Instrumenten | register van aanbieders, Europese kwetsbaarheidsdatabase, centraal meldingsplatform |
| Certificering | bereidt Europese certificeringsregelingen voor, artikel 8 en 49 Verordening (EU) 2019/881 |
| Toezicht op organisaties | de toezichthouders die elke wet aanwijst |
Wat ENISA in ICT-compliance is
ENISA in ICT-compliance is één organisatie met per wet een andere rol. Alle wetten verwijzen voor wat het agentschap is naar Verordening (EU) 2019/881.
Verordening (EU) 2019/881 geeft ENISA als doel een hoog gemeenschappelijk niveau van cyberbeveiliging in de hele Europese Unie. Volgens artikel 3 van die verordening steunt het agentschap daarvoor de lidstaten en de Europese instellingen. Volgens datzelfde artikel is het voor de Europese instellingen het referentiepunt voor advies en expertise over cyberbeveiliging. ENISA helpt ook publieke en private organisaties hun capaciteit en paraatheid te vergroten.
ENISA in ICT-compliance heeft ook een rol in de Europese certificering van de cyberbeveiliging van ICT-producten, ICT-diensten, ICT-processen en beheerde beveiligingsdiensten. Volgens artikel 8 en artikel 49 van Verordening (EU) 2019/881 bereidt het agentschap op verzoek van de Europese Commissie een ontwerp voor een Europese certificeringsregeling voor. Daarna kan de Commissie de regeling vaststellen. ENISA beheert ook de website met informatie over die regelingen en de afgegeven certificaten.
De NIS2 richtlijn, de Cyberbeveiligingswet en de Cyber Resilience Act voegen daar eigen taken voor het agentschap aan toe.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wat ENISA in ICT-compliance voor jouw organisatie betekent
ENISA raakt je organisatie in ICT-compliance langs drie routes, afhankelijk van wat je organisatie doet.
Is je organisatie een essentiële entiteit of een belangrijke entiteit én een van de aanbieders uit artikel 47 Cyberbeveiligingswet, dan levert ze gegevens voor het register van ENISA. Zo'n aanbieder is bijvoorbeeld een aanbieder van cloudcomputingdiensten of van beheerde diensten. Die gegevens gaan via het centrale contactpunt, waarvoor het NCSC de taak uitvoert.
Brengt je organisatie als fabrikant een product met digitale elementen op de markt, dan geldt voor haar een meldplicht. Dan meldt ze een actief uitgebuite kwetsbaarheid of een ernstig incident in dat product via het meldingsplatform van ENISA. Die meldplicht geldt volgens artikel 71 lid 2 Cyber Resilience Act (2024) sinds 11 september 2026, ook voor producten die al eerder op de markt waren.
Gebruikt je organisatie zo'n product, dan stelt de fabrikant de getroffen gebruikers volgens artikel 14 lid 8 Cyber Resilience Act op de hoogte van de kwetsbaarheid of het incident. Waar nodig noemt de fabrikant ook de maatregelen die je zelf kunt nemen om de gevolgen te beperken.
Meldt de fabrikant van een VPN-apparaat zo'n kwetsbaarheid, dan moet iemand in je organisatie nagaan of dat apparaat en die versie in je omgeving draaien. Bepaal daarom wie zo'n bericht van een fabrikant beoordeelt. Noteer bij elk bericht welke actie is gekozen, ook als die keuze is om niets te doen.
Wat ENISA in ICT-compliance doet
ENISA heeft in ICT-compliance zeven soorten taken:
- een register bijhouden van onder meer DNS-dienstverleners, aanbieders van cloudcomputingdiensten en aanbieders van beheerde diensten;
- een Europese kwetsbaarheidsdatabase beheren, met bekende kwetsbaarheden, die open staat voor alle belanghebbenden;
- het centrale meldingsplatform beheren, waarlangs een fabrikant tegelijk ENISA en het als coördinator aangewezen CSIRT informeert;
- meedoen in de samenwerkingsgroep en het secretariaat verzorgen van EU-CyCLONe en van het netwerk waarin de CSIRT's van de lidstaten samenwerken;
- richtsnoeren geven, bijvoorbeeld bij het bepalen van risico's;
- cyberdreigingen en incidenten op lange termijn analyseren, om nieuwe tendensen in kaart te brengen en incidenten te helpen voorkomen;
- om de twee jaar verslag uitbrengen over de stand van de cyberbeveiliging in de Europese Unie.
Valt je organisatie onder de NIS2 richtlijn, dan lees je bij ENISA onder de NIS2 richtlijn wat het register en de technische guidance van het agentschap voor haar betekenen.
Zo helpt ClickOn
ClickOn houdt bij welke apparaten en software op de Microsoft 365-werkplek in gebruik zijn, zodat bij een bericht van een fabrikant snel duidelijk is of het je organisatie raakt. ClickOn beoordeelt zulke berichten en andere beveiligingsadviezen voor de beheerde omgeving en registreert de uitkomst.
ClickOn plant de updates van besturingssystemen en afgesproken applicaties, voert ze uit en controleert of ze zijn geïnstalleerd. Welke update voorrang krijgt en of een product in afwachting van een oplossing in gebruik blijft, beslist je eigen organisatie.