ICT-dienst: wat is het? Betekenis, definitie en voorbeelden
Gepubliceerd Geupdate
Een dienst is een ICT-dienst wanneer hij volledig of hoofdzakelijk bestaat uit het versturen, opslaan, opvragen of verwerken van gegevens via netwerk- en informatiesystemen. Voorbeelden van ICT-diensten zijn een clouddienst zoals Microsoft 365, een e-maildienst, online back-up en de hosting van een applicatie.
De omschrijving van de ICT-dienst staat in Verordening (EU) 2019/881, de Europese Cyberbeveiligingsverordening.
Vier wetten leggen het begrip vast:
- De Cyberbeveiligingsverordening definieert een ICT-dienst als een dienst die volledig of hoofdzakelijk bestaat in de verzending, opslag, opvraging of verwerking van gegevens door middel van netwerk- en informatiesystemen. Dit staat beschreven in Verordening (EU) 2019/881 in artikel 2 punt 13.
- De NIS2 richtlijn definieert een ICT-dienst door te verwijzen naar die definitie van de Cyberbeveiligingsverordening. Dit staat beschreven in de NIS2 richtlijn in artikel 6 punt 13.
- De Cyberbeveiligingswet definieert een ICT-dienst met dezelfde woorden als de Cyberbeveiligingsverordening. Dit staat beschreven in de Cyberbeveiligingswet in artikel 1.
- DORA definieert ICT-diensten als digitale en gegevensdiensten die doorlopend via ICT-systemen aan een of meer interne of externe gebruikers worden verleend. DORA rekent hardware als dienst erbij. DORA laat traditionele analoge telefoondiensten erbuiten. Dit staat beschreven in DORA in artikel 3 punt 21.
Neem je een ICT-dienst af, dan verwerkt een leverancier je gegevens in zijn systemen. Daarmee hangt de beveiliging van die gegevens ook van die leverancier af.
Valt je organisatie onder de Cyberbeveiligingswet of DORA, of werk je volgens ISO/IEC 27001, dan beheers je de risico's van ingekochte ICT-diensten. Dan leg je afspraken met de leverancier vast.
De ICT-dienst raakt elke organisatie die clouddiensten of IT-beheer afneemt. In het bijzonder raakt hij essentiële en belangrijke entiteiten, financiële entiteiten en de ICT-dienstverleners die aan hen leveren.
Leg daarom per ICT-dienst vast welke leverancier hem levert, waar je gegevens worden verwerkt en hoe snel de leverancier je over een incident informeert.
Feitenkader ICT-dienst in ICT-compliance
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Kern | dienst die vooral gegevens verstuurt, opslaat, opvraagt of verwerkt via netwerk- en informatiesystemen |
| Herkomst | artikel 2 punt 13 Verordening (EU) 2019/881 |
| Zelfde woorden | artikel 1 Cyberbeveiligingswet |
| Verwijzing | artikel 6 punt 13 NIS2 richtlijn |
| Eigen definitie | DORA artikel 3 punt 21, ook voor interne gebruikers |
| Verwante begrippen | beheerde dienst en beheerde beveiligingsdienst, artikel 1 Cyberbeveiligingswet |
| Normmaatregelen | ICT-toeleveringsketen, ISO/IEC 27001 A.5.21; ICT-gereedheid voor bedrijfscontinuïteit, ISO/IEC 27002 5.30 |
Wat een ICT-dienst in ICT-compliance is
Een ICT-dienst in ICT-compliance draait op netwerk- en informatiesystemen en werkt met de gegevens die je erin zet. Een ICT-product is een onderdeel van zo'n systeem, zoals een laptop of router. ICT staat voor informatie- en communicatietechnologie.
ICT-dienstverlening is het leveren van ICT-diensten aan andere organisaties. Een ICT-dienstverlener die ICT-producten, netwerken of andere netwerk- en informatiesystemen van klanten installeert, beheert of onderhoudt, is volgens artikel 1 Cyberbeveiligingswet een aanbieder van beheerde diensten.
Aanbieders van beheerde diensten horen in de Cyberbeveiligingswet bij de sector beheer van ICT-diensten, een van de sectoren onder NIS2. Onder DORA is elke onderneming die ICT-diensten verleent een derde aanbieder van ICT-diensten.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Waarom de ICT-dienst in ICT-compliance per wet en norm verschilt
De ICT-dienst in ICT-compliance verschilt per wet en norm vooral in het doel: Verordening (EU) 2019/881, de NIS2 richtlijn en de Cyberbeveiligingswet gebruiken dezelfde woorden. De Cyberbeveiligingsverordening regelt de Europese certificering van ICT-diensten en van beheerde beveiligingsdiensten. De NIS2 richtlijn en de Cyberbeveiligingswet gebruiken het begrip bij de beveiliging van de toeleveringsketen van essentiële en belangrijke entiteiten.
Valt je organisatie onder de Cyberbeveiligingswet, dan lees je bij ICT-product en ICT-dienst onder NIS2 wat de zorgplicht vraagt bij de ICT-diensten die je inkoopt.
DORA, de Europese verordening voor digitale operationele weerbaarheid in de financiële sector, gebruikt ICT-diensten voor het risico van derde aanbieders.
ICT-diensten staan zonder eigen definitie in ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27002 en NEN 7510, in de beheersmaatregel voor de ICT-toeleveringsketen. ISO/IEC 27002 gebruikt het begrip ook in beheersmaatregel 5.30 over ICT-gereedheid voor bedrijfscontinuïteit. ISO/IEC 27002 vraagt daar ICT-continuïteitsplannen met voor elke geprioriteerde ICT-dienst de hersteltijd na een verstoring.
Wanneer een dienst een ICT-dienst is in ICT-compliance
Een dienst is een ICT-dienst in ICT-compliance als het werken met gegevens via netwerk- en informatiesystemen de dienst zelf is. Het werken met gegevens is dan niet alleen een hulpmiddel bij een andere dienst. Een online boekhoudpakket is daarom een ICT-dienst. Een accountant die in dat pakket je administratie bijhoudt, levert een boekhouddienst, met de ICT als hulpmiddel.
Onder DORA is ook een dienst die de eigen IT-afdeling doorlopend aan collega's levert een ICT-dienst.
Volgens overweging 12 van de Cyber Resilience Act hoort de cloudfunctie van de fabrikant waarmee je een slim apparaat op afstand bedient bij het product. Voor clouddiensten voor software, platforms en infrastructuur verwijst dezelfde overweging naar de NIS2 richtlijn.
Soorten ICT-diensten in ICT-compliance
Soorten ICT-diensten in ICT-compliance lopen van online opslag tot het beheer van je werkplekken door een ICT-dienstverlener. Voor beheer en beveiliging heeft de Cyberbeveiligingswet een eigen naam:
| Soort ICT-dienst | Voorbeelden | Naam in de wet |
|---|---|---|
| Online opslag, e-mail en samenwerken | Microsoft 365, online back-up | ICT-dienst, als clouddienst ook cloudcomputingdienst |
| Hosting en online software | gehuurde server, hosting van een applicatie, online boekhoudpakket | ICT-dienst |
| Beheer van werkplekken, servers en netwerk, met helpdesk | IT-beheer door een ICT-dienstverlener | beheerde dienst, artikel 1 Cyberbeveiligingswet |
| Beveiligingsdiensten | incidentafhandeling, penetratietests, beveiligingsaudits | beheerde beveiligingsdienst, artikel 1 Cyberbeveiligingswet en artikel 2 punt 14 bis Verordening (EU) 2019/881 |
| Hardware als dienst | laptops of servers in een abonnement, met updates van de aanbieder | ICT-dienst, artikel 3 punt 21 DORA |
| Bellen en berichten via internet | bellen en chatten via een app | ICT-dienst, overweging 35 DORA |
Neem je clouddiensten af of bied je ze aan, dan lees je bij cloudcomputingdienst welke eisen de kaders aan aanbieder en afnemer stellen.
Een ICT-dienst in ICT-compliance bij je leverancier
Een ICT-dienst in ICT-compliance koop je in of besteed je uit, maar de verantwoordelijkheid blijft bij je eigen organisatie. Een financiële entiteit blijft volgens artikel 28 lid 1 onder a DORA te allen tijde volledig verantwoordelijk voor de naleving. Een essentiële of belangrijke entiteit weegt bij haar zorgplicht volgens artikel 21 lid 4 Cyberbeveiligingswet de kwetsbaarheden en de beveiligingspraktijken van haar leveranciers en dienstverleners mee.
DORA vraagt financiële entiteiten in artikel 28 lid 3 een register van alle contracten over ICT-diensten van derde aanbieders. Volgens artikel 30 lid 2 bevat elk contract over ICT-diensten afspraken over de diensten die de leverancier levert. Het bevat ook afspraken over de plaatsen waar je gegevens worden verwerkt en over de teruggave van je gegevens als het contract eindigt. Daarnaast bevat het afspraken over de bijstand van de leverancier bij een incident.
“Het contract met de IT-leverancier regelt prijs en beschikbaarheid, maar niet wie een incident meldt, hoe snel, en wat er bij vertrek met je gegevens gebeurt. Bij een incident onderhandel je dan achteraf over die afspraken.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Spreek daarom vóór het tekenen af hoe snel de leverancier je over een incident informeert en wat er bij vertrek met je gegevens gebeurt. Doe dat ook als je organisatie niet onder DORA valt. Zo vul je ketenverantwoordelijkheid in voor elke ICT-dienst.
Zo helpt ClickOn
ClickOn is een ICT-dienstverlener voor het MKB en levert IT-diensten rond de Microsoft 365-werkplek: helpdesk, beheerde werkplekken en servers, endpointbeveiliging, patchmanagement, automatische back-ups en monitoring. ClickOn brengt ook in kaart welke andere IT-leveranciers technische toegang hebben tot je omgeving. ClickOn kan hulp-op-afstandtools en externe toegang van leveranciers controleren en beperken.
ClickOn kan technische informatie aanleveren voor de beveiligingsvragen van je opdrachtgevers, over de maatregelen die ClickOn beheert. Contracten en de juridische beoordeling van je leveranciers blijven bij je eigen organisatie en je adviseurs.