Wat is een beheerde dienst onder NIS2? Definitie, aanbieders en plichten
Gepubliceerd Geupdate
Een beheerde dienst onder NIS2 is een dienst die verband houdt met de installatie, het beheer, de exploitatie of het onderhoud van ICT. Het gaat om ICT-producten, -netwerken, -infrastructuur, -toepassingen of andere netwerk- en informatiesystemen. Dat gebeurt via bijstand of actieve administratie bij de klant, ter plaatse of op afstand. De aanbieders vormen in de Cyberbeveiligingswet een eigen sector.
Een aanbieder van beheerde diensten onder NIS2 heet ook wel een managed service provider of MSP.
Zo'n aanbieder werkt in de systemen van zijn klanten, zodat een incident bij de aanbieder ook die klanten kan raken.
Een middelgrote of grote aanbieder met zijn hoofdvestiging in Nederland valt onder de Cyberbeveiligingswet, met de beveiligingseisen uit Uitvoeringsverordening 2024/2690.
Het begrip raakt IT-dienstverleners en de organisaties die hun ICT-beheer bij zo'n aanbieder onderbrengen.
Ga daarom na of je organisatie zelf beheerde diensten levert. Leg vast wat je IT-partner in je omgeving mag doen.
De definitie staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 39 van de NIS2 richtlijn; de beheerde beveiligingsdienst staat in punt 40.
Feitenkader beheerde dienst onder NIS2
Het feitenkader zet de vaste kenmerken van de beheerde dienst onder NIS2 bij elkaar.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet en artikel 6 punt 39 NIS2 richtlijn |
| Beheerde beveiligingsdienst | artikel 1 Cyberbeveiligingswet en artikel 6 punt 40 NIS2 richtlijn |
| Sector | beheer van ICT-diensten, business-to-business, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Belangrijke entiteit | vanaf middelgroot, artikel 12 lid 1 onder a Cyberbeveiligingswet |
| Essentiële entiteit | groot, artikel 8 lid 1 onder f, of na aanwijzing, artikel 9 |
| Toepassing | hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland, artikel 4 lid 3 onder f en g |
| Beveiligingseisen | bijlage bij Uitvoeringsverordening 2024/2690; artikel 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit gelden niet, artikel 4 onder f en g |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken, toezicht door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur |
Wat een beheerde dienst onder NIS2 is
Een beheerde dienst onder NIS2 heeft in artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, twee kenmerken. Het eerste is wat de aanbieder installeert, beheert, exploiteert of onderhoudt. Het tweede is hoe hij dat doet. Het gaat om ICT-producten, netwerken, infrastructuur, toepassingen of andere netwerk- en informatiesystemen. De aanbieder werkt via bijstand of actieve administratie bij de klant, ter plaatse of op afstand.
Een IT-dienstverlener die op afstand de laptops, servers en het netwerk van een organisatie beheert, past op die omschrijving. Waar de wet 'bij de klant' schrijft, spreekt de Nederlandse tekst van de richtlijn van 'bij de consument'.
Een beheerde dienst kan draaien op een cloudcomputingdienst van een andere aanbieder, zoals Microsoft 365. Microsoft levert dan de deelbare computerbronnen. De beheerpartij richt de omgeving in en beheert haar voor de klant.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
De beheerde beveiligingsdienst onder NIS2
Een beheerde beveiligingsdienst onder NIS2 komt van een aanbieder van beheerde diensten. Volgens artikel 1 Cyberbeveiligingswet biedt of verleent die aanbieder bijstand bij activiteiten die verband houden met risicobeheer op het gebied van cyberbeveiliging. Volgens de memorie van toelichting is zo'n aanbieder daarom altijd ook een aanbieder van beheerde diensten.
Overweging 86 van de NIS2 richtlijn noemt als voorbeelden incidentrespons, penetratietesten, beveiligingsaudits en consultancy. Met zulke diensten helpen deze aanbieders entiteiten om incidenten te voorkomen, op te sporen, erop te reageren en ervan te herstellen.
Beide soorten aanbieders staan in dezelfde sector van bijlage 1 en hebben dezelfde plichten; wat hieronder staat, geldt voor allebei.
Wanneer een aanbieder van beheerde diensten onder NIS2 valt
Middelgroot maakt een aanbieder van beheerde diensten volgens artikel 12 lid 1 onder a Cyberbeveiligingswet tot belangrijke entiteit. Groot maakt hem volgens artikel 8 lid 1 onder f tot essentiële entiteit. Minstens middelgroot is een organisatie vanaf 50 personen, of als haar jaaromzet en haar balanstotaal allebei boven 10 miljoen euro liggen.
Een kleinere aanbieder valt onder de wet als een minister hem volgens artikel 9 als essentiële entiteit aanwijst. Hoe je personen en verbonden ondernemingen telt, staat bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2.
De wet geldt volgens artikel 4 lid 3 voor een aanbieder met zijn hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland, ook voor zijn diensten in andere lidstaten. De hoofdvestiging ligt volgens lid 5 waar hij de beslissingen over zijn cyberbeveiligingsmaatregelen hoofdzakelijk neemt.
Werk je als IT-dienstverlener voor een essentiële of belangrijke entiteit, dan stelt die klant eisen aan je beveiliging. Of je zelf onder de wet valt, beoordeel je los daarvan, op je eigen dienst, omvang en vestiging. De hele toets of je organisatie onder de wet valt, staat bij wanneer NIS2 verplicht is.
Wat een aanbieder van beheerde diensten onder NIS2 moet doen
Een aanbieder van beheerde diensten die onder NIS2 valt, heeft de zorgplicht van artikel 21 Cyberbeveiligingswet. De technische en methodologische eisen daarvoor staan in de bijlage bij Uitvoeringsverordening 2024/2690, een Europese verordening die rechtstreeks voor hem geldt. De artikelen 6 tot en met 18 van het Cyberbeveiligingsbesluit gelden volgens artikel 4 van dat besluit niet, zolang hij uitsluitend een soort entiteit is die onder de uitvoeringsverordening valt.
Een incident bij een beheerde dienst of beheerde beveiligingsdienst is volgens artikel 10 van de uitvoeringsverordening significant als:
- de dienst meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar is;
- de beschikbaarheid meer dan een uur beperkt is voor meer dan 5 procent van de gebruikers in de Unie;
- de beschikbaarheid meer dan een uur beperkt is voor meer dan 1 miljoen gebruikers, als dat aantal kleiner is;
- de integriteit, vertrouwelijkheid of authenticiteit van gegevens bij de dienst is aangetast door een vermoedelijk kwaadwillige handeling;
- die gegevens zijn aangetast met gevolgen voor meer dan 5 procent of meer dan 1 miljoen gebruikers in de Unie.
Een significant incident meldt de aanbieder volgens artikel 25 en 26 Cyberbeveiligingswet bij het CSIRT en de bevoegde autoriteit, eerst met een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur. Volgens artikel 30 informeert hij zijn klanten onverwijld als het incident hun dienstverlening kan raken. Hoe die melding verloopt, staat bij de meldplicht onder NIS2.
Binnen een maand nadat hij als entiteit kwalificeert, geeft de aanbieder volgens artikel 47 onder meer zijn contactgegevens, de lidstaten waar hij werkt en zijn IP-bereiken door. Dat doet hij voor het register van Enisa, het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging.
Een beheerde dienst onder NIS2 bij je IT-partner
Wat een essentiële of belangrijke entiteit aan een IT-partner kan uitbesteden en wat bij haarzelf blijft, staat bij verantwoordelijkheden onder NIS2. Volgens overweging 86 van de NIS2 richtlijn betracht een entiteit bij de keuze van een aanbieder van beheerde beveiligingsdiensten nog meer zorgvuldigheid. Dat komt doordat zo'n aanbieder nauw verweven is met haar activiteiten en zelf doelwit van cyberaanvallen is geweest.
“Je bent jaren geleden overgestapt naar een andere IT-partner, maar de vorige kan via een partnerrelatie nog steeds bij je omgeving. In de gebruikerslijst zie je dat niet, omdat er geen herkenbaar account van die partij is.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Bekijk daarom welke beheerrelaties met IT-partners er in je Microsoft 365-omgeving bestaan en welke rollen daarbij horen. Met GDAP, het fijnmazige gedelegeerde beheer van Microsoft, geef je een partner beperkte rollen voor een bepaalde periode. Regel bij een overstap dat de oude toegang eindigt. Laat dat bevestigen.
Leg in de overeenkomst vast welke maatregelen de IT-partner uitvoert, welk bewijs hij levert en hoe snel hij een incident doorgeeft. Spreek ook af welke ingrepen hij bij een incident zelf mag doen, zoals een account blokkeren. Spreek ook af wie daarover buiten kantooruren beslist. Heeft hij volledige beheerrechten, beoordeel dan ook de betrouwbaarheid van de mensen die namens hem in je omgeving werken.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beheert de Microsoft 365-werkplek, met onder meer multifactorauthenticatie, patchmanagement, back-ups en monitoring. ClickOn brengt in kaart welke beheerrollen en partnerrelaties er in die omgeving bestaan. ClickOn beëindigt in overleg de verouderde toegang van vorige IT-partners.
ClickOn stelt met je organisatie een beslisroute op met de bevoegdheden bij een incident. ClickOn levert de technische informatie als een opdrachtgever vragen stelt over de beveiliging van de omgeving die ClickOn beheert. Welke bevoegdheden ClickOn krijgt en of je organisatie zelf onder de Cyberbeveiligingswet valt, beslist je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.