ENISA onder NIS2: wat is het en moet je je bij ENISA melden?
Gepubliceerd Geupdate
ENISA onder NIS2 is het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging. ENISA houdt onder meer een Europees register bij van aanbieders zoals cloud- en DNS-dienstverleners. ENISA geeft ook guidance bij de beveiligingseisen. Een significant incident meld je bij je CSIRT en je bevoegde autoriteit; met ENISA krijgt je organisatie vooral te maken als ze zo'n aanbieder is.
ENISA onder NIS2 heet voluit de European Union Agency for Cybersecurity en in de Nederlandse wetteksten Enisa; het register heet daar het register van Enisa of het Enisa-register.
ENISA krijgt de registergegevens van Nederlandse aanbieders via het centrale contactpunt, de Minister van Justitie en Veiligheid, namens wie het NCSC die taak uitvoert.
Een beperkte groep aanbieders, zoals aanbieders van cloudcomputingdiensten en van beheerde diensten, levert naast de gegevens voor het nationale register ook gegevens voor het register van ENISA.
De guidance van ENISA is geschreven voor de aanbieders uit artikel 47 lid 1 Cyberbeveiligingswet en voor verleners van vertrouwensdiensten.
Ga daarom eerst na of je organisatie een van die aanbieders is. Zo ja, ga ook na welke gegevens ze voor beide registers levert.
De Cyberbeveiligingswet neemt Enisa in artikel 1 op als begrip en verwijst daarvoor naar titel II van Verordening (EU) 2019/881. De taken van ENISA staan in de NIS2 richtlijn, onder meer in artikel 12, 15, 16 en 27.
Feitenkader ENISA onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Begripsbepaling | artikel 1 Cyberbeveiligingswet |
| Register van Enisa | artikel 27 NIS2 richtlijn, in Nederland artikel 47 Cyberbeveiligingswet |
| Gegevens aanleveren via | het centrale contactpunt, uitgevoerd door het NCSC |
| Eerste aanlevering | binnen één maand na de inwerkingtreding van artikel 47 lid 1 tot en met 3, of na een latere kwalificatie als aanbieder |
| Wijzigingen doorgeven | onverwijld, uiterlijk binnen drie maanden |
| Guidance | Technical Implementation Guidance, juni 2025, versie 1.0 |
| Status van de guidance | aanbeveling, juridisch niet bindend |
| Rol in Europese samenwerking | lid van de samenwerkingsgroep, secretariaat van het CSIRT-netwerk en van EU-CyCLONe |
Wat ENISA onder NIS2 doet
ENISA onder NIS2 heeft deze taken uit de NIS2 richtlijn, waarvan de Cyberbeveiligingswet de Nederlandse uitvoering is:
- een Europees register van aanbieders bijhouden;
- een Europese kwetsbaarheidsdatabase ontwikkelen en onderhouden;
- meedoen in de samenwerkingsgroep, naast de lidstaten en de Europese Commissie;
- het secretariaat verzorgen van het netwerk van CSIRT's en van EU-CyCLONe;
- een lidstaat op verzoek bijstaan bij het opstellen of bijwerken van zijn nationale cyberbeveiligingsstrategie;
- om de twee jaar een verslag vaststellen over de stand van de cyberbeveiliging in de Europese Unie;
- elke drie maanden van het centrale contactpunt van elke lidstaat een samenvattend verslag ontvangen met geanonimiseerde en geaggregeerde gegevens over de meldingen, zoals artikel 23 van de NIS2 richtlijn voorschrijft.
Valt je organisatie ook onder een andere wet of norm voor cyberbeveiliging, dan lees je bij ENISA in andere wetten en normen welke rol het agentschap daar heeft.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wat ENISA onder NIS2 voor jouw organisatie betekent
ENISA onder NIS2 raakt essentiële en belangrijke entiteiten buiten de groep uit artikel 47 via Nederlandse instanties. Die entiteiten registreren zich in het nationale register. Ze melden een significant incident bij hun CSIRT en hun bevoegde autoriteit. Ze krijgen toezicht van de bevoegde autoriteit van hun sector.
Krijgt je organisatie een incident, dan staan de termijnen voor de melding bij de meldplicht onder NIS2.
De Europese kwetsbaarheidsdatabase van ENISA is wel voor iedere organisatie bruikbaar. Organisaties en hun leveranciers kunnen er vrijwillig bekende kwetsbaarheden in registreren, ook als ze buiten het toepassingsgebied van de NIS2 richtlijn vallen. Alle belanghebbenden krijgen er toegang toe.
Het register van ENISA onder NIS2
Het register van ENISA onder NIS2 is het Europese register uit artikel 27 van de NIS2 richtlijn. Volgens artikel 47 lid 1 Cyberbeveiligingswet leveren deze aanbieders er gegevens voor aan, voor zover ze een essentiële of belangrijke entiteit zijn:
- DNS-dienstverleners en registers voor topleveldomeinnamen;
- aanbieders van cloudcomputingdiensten, datacentrumdiensten en netwerken voor de levering van inhoud;
- aanbieders van beheerde diensten en van beheerde beveiligingsdiensten;
- aanbieders van onlinemarktplaatsen, onlinezoekmachines en platforms voor socialenetwerkdiensten.
Entiteiten die domeinnaamregistratiediensten verlenen, leveren volgens artikel 47 lid 2 ook gegevens aan. De gegevens zijn volgens artikel 47 lid 3 de naam, de sector en de soort entiteit, het adres van de hoofdvestiging en de andere vestigingen in de Europese Unie. Ook gaat het om actuele contactgegevens, de lidstaten waar de diensten worden verleend en de IP-bereiken.
Alle essentiële en belangrijke entiteiten registreren zich daarnaast in het nationale register van artikel 43 en 44 Cyberbeveiligingswet, met eigen gegevens en een eigen termijn voor wijzigingen. Moet je organisatie zich nog registreren of iets wijzigen, dan lees je bij de registratieplicht onder NIS2 hoe dat gaat.
Verhuist een aanbieder van beheerde diensten naar een nieuwe internetverbinding met andere IP-bereiken, of vertrekt de opgegeven contactpersoon, dan kloppen beide registers niet meer tot de wijziging is doorgegeven. Koppel zo'n wijziging daarom aan een controle van beide registers. Bewaar de bevestiging van elke doorgegeven wijziging.
De guidance van ENISA onder NIS2
De guidance van ENISA onder NIS2 is de Technical Implementation Guidance van juni 2025. De guidance hoort bij Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2690, die de beveiligingseisen vastlegt voor de aanbieders uit artikel 47 lid 1 Cyberbeveiligingswet en voor verleners van vertrouwensdiensten.
Per eis geeft de guidance uitleg, voorbeelden van bewijs en tips. Ze koppelt elke eis aan Europese en internationale normen. ENISA noemt de guidance zelf een aanbeveling die juridisch niet bindend is. Volledige toepassing van de guidance bewijst nog niet dat een aanbieder aan de uitvoeringsverordening voldoet; andere methoden en ander bewijs zijn toegestaan.
Welk bewijs een toezichthouder verlangt, legt de guidance niet vast. Lidstaten bepalen zelf hoe ze toezicht houden. ENISA raadt aanbieders aan de richtsnoeren van hun bevoegde autoriteit te volgen. Volgens ENISA zegt de koppeling met normen ook niet of een norm de eisen volledig dekt.
Richtsnoeren van ENISA doen volgens overweging 7 van de uitvoeringsverordening geen afbreuk aan de plicht van een aanbieder om zijn eigen risico's te bepalen en vast te leggen.
Voor de essentiële en belangrijke entiteiten buiten de uitvoeringsverordening werkt het Cyberbeveiligingsbesluit de maatregelen van de zorgplicht onder NIS2 uit. Artikel 4 van het besluit zet die uitwerking volgens de nota van toelichting alleen opzij voor een entiteit die uitsluitend van een soort is waarvoor de uitvoeringsverordening geldt. Is een aanbieder ook van een andere soort, dan blijven de artikelen 6 tot en met 18 van het besluit voor hem gelden.
Gebruik je de guidance als hulpmiddel, leg dan per eis vast welke maatregel is uitgevoerd, welke controle heeft plaatsgevonden en hoe afwijkingen zijn opgevolgd. Voorbeelden zijn een uitgevoerde toegangsbeoordeling of een hersteltest.
Zo helpt ClickOn
ClickOn helpt de technische gegevens die een register vraagt actueel te houden, zoals de IP-bereiken van je netwerk, bijvoorbeeld na een verhuizing of een overstap naar een nieuwe internetverbinding.
ClickOn levert binnen het afgesproken pakket periodiek een overzicht van de uitgevoerde maatregelen, de controles en de openstaande verbeteracties op de beheerde Microsoft 365-werkplek, als bewijs bij de beveiligingseisen. Of je organisatie onder artikel 47 Cyberbeveiligingswet valt en welke gegevens ze opgeeft, beslist je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.