Openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2: wat is het, wie valt eronder en wat moet de aanbieder doen?
Gepubliceerd Geupdate
Een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 is een elektronisch communicatienetwerk dat volledig of vooral openbare elektronische communicatiediensten draagt, zoals telefonie en internettoegang voor het publiek. De aanbieder ervan is onder de Cyberbeveiligingswet een essentiële of belangrijke entiteit in de sector digitale infrastructuur, afhankelijk van zijn omvang.
Onder NIS2 heet de aanbieder van zo'n netwerk ook wel een telecomaanbieder.
Voor zo'n aanbieder telt waar hij zijn diensten aanbiedt: de Cyberbeveiligingswet geldt als dat in Nederland is.
Hij heeft dan een zorgplicht en een meldplicht, met eigen criteria voor wanneer een incident significant is.
Het begrip raakt telecomaanbieders en de essentiële en belangrijke entiteiten die voor hun diensten op zo'n netwerk vertrouwen.
Ga daarom na of je organisatie zelf een netwerk openbaar aanbiedt, of alleen de diensten van een telecomaanbieder afneemt.
De Cyberbeveiligingswet verwijst in artikel 1 voor de omschrijving naar artikel 1.1 Telecommunicatiewet. De NIS2 richtlijn verwijst in artikel 6 punt 36 naar Richtlijn 2018/1972.
Feitenkader openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2
Het feitenkader zet de vaste kenmerken van het openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 bij elkaar.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, met verwijzing naar artikel 1.1 Telecommunicatiewet; artikel 6 punt 36 NIS2 richtlijn |
| Sector | digitale infrastructuur, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Toepassing | aanbieders die hun diensten in Nederland aanbieden, artikel 4 lid 2 Cyberbeveiligingswet |
| Categorie | middelgroot of groter essentieel, artikel 8 lid 1 onder d en f; klein of micro belangrijk, artikel 12 lid 1 onder c |
| Zorgplicht | artikel 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit, nader uitgewerkt in de Regeling cyberbeveiliging EZK |
| Significant incident | criteria in artikel 8 Regeling cyberbeveiliging EZK |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken en Klimaat; toezicht door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur |
Wat een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 is
Een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 is in de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, een van de soorten entiteit in de sector digitale infrastructuur. Voor het elektronisch communicatienetwerk en de elektronische communicatiedienst verwijst artikel 1 op dezelfde manier naar de Telecommunicatiewet.
Het netwerk en de openbare elektronische communicatiedienst die erover loopt, zijn in de Cyberbeveiligingswet twee aparte soorten entiteit. Een aanbieder kan van beide soorten zijn, bijvoorbeeld als hij een eigen netwerk heeft en daarover internettoegang levert.
Volgens artikel 6 punt 1 van de NIS2 richtlijn is een elektronisch communicatienetwerk ook een netwerk- en informatiesysteem. De zorgplicht van de aanbieder omvat daarmee ook het netwerk zelf.
Hoe de Telecommunicatiewet het begrip omschrijft en welke beveiligingsregels zij zelf stelt, staat bij openbaar elektronisch communicatienetwerk in andere wetten.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wanneer een aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 valt
Een aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk valt onder NIS2 als hij zijn diensten in Nederland aanbiedt, volgens artikel 4 lid 2 Cyberbeveiligingswet. Volgens overweging 113 van de NIS2 richtlijn valt zo'n aanbieder onder de lidstaat waar hij zijn diensten verleent.
De NIS2 richtlijn geldt volgens artikel 2 lid 2 onder a voor deze aanbieders ongeacht hun omvang. De omvang bepaalt wel de categorie:
- een middelgrote of grote aanbieder is een essentiële entiteit, volgens artikel 8 lid 1 onder d en f Cyberbeveiligingswet;
- een kleine of micro-aanbieder is een belangrijke entiteit, volgens artikel 12 lid 1 onder c.
Wat de categorie betekent voor het toezicht, lees je bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2. Of je organisatie onder de wet valt, toets je bij wanneer NIS2 verplicht is.
Wat een aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 moet doen
Een aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 heeft de zorgplicht en de meldplicht van de Cyberbeveiligingswet. Het Cyberbeveiligingsbesluit werkt die zorgplicht voor hem uit in de artikelen 6 tot en met 18.
De Regeling cyberbeveiliging EZK, een ministeriële regeling op grond van het Cyberbeveiligingsbesluit, concretiseert in hoofdstuk 2 een aantal van die maatregelen. Hoofdstuk 3 geeft de criteria voor de meldplicht.
Voor de sector digitale infrastructuur is de Minister van Economische Zaken en Klimaat volgens artikel 15 Cyberbeveiligingswet de bevoegde autoriteit. Ambtenaren van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur houden namens die minister toezicht.
Wanneer een incident onder NIS2 significant is bij een openbaar elektronisch communicatienetwerk
Bij een aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 is een incident volgens artikel 8 van de Regeling cyberbeveiliging EZK in ieder geval een significant incident als:
- een onderbreking van een openbare elektronische communicatiedienst ten minste 50.000 gebruikers vier uur of langer treft;
- de integriteit, vertrouwelijkheid of authenticiteit van gegevens van de dienstverlening is aangetast, met gevolgen voor ten minste 1 procent van de gebruikers en minimaal 10.000 gebruikers;
- het alarmnummer niet beschikbaar is.
Volgens artikel 7 lid 1 is een incident ook significant als het de dood of aanzienlijke schade aan de gezondheid van personen veroorzaakt of kan veroorzaken. Een onderbreking die een voorzien gevolg is van gepland onderhoud, telt volgens lid 3 niet mee.
Onder de dienstverlening valt volgens de toelichting bij de regeling ook wat nodig is om het netwerk of de dienst operationeel aan te bieden. Hoe je een significant incident meldt, staat bij de meldplicht onder NIS2.
Een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder NIS2 bij je leverancier
Is je organisatie een essentiële of belangrijke entiteit, dan hoort je telecomaanbieder bij je toeleveringsketen. Volgens artikel 21 lid 3 onder d Cyberbeveiligingswet regel je de beveiliging van de relatie met je rechtstreekse leveranciers en dienstverleners.
Is de telecomaanbieder zelf een essentiële of belangrijke entiteit, dan informeert hij volgens artikel 30 lid 1 Cyberbeveiligingswet de ontvangers van zijn diensten in voorkomend geval onverwijld. Het gaat om een significant incident dat de dienstverlening aan hen kan raken.
Spreek daarom in het contract af hoe de aanbieder je bij een incident bereikt en hoe snel. Stem dat af op je eigen meldplicht. Wijs voor die berichten een ontvanger en een vervanger aan. Test of de route werkt.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beoordeelt de meldingen van de beveiligingssoftware op de Microsoft 365-werkplek en houdt bij een storing of incident een tijdlijn van handelingen bij. Ligt de oorzaak bij het netwerk van je telecomaanbieder, dan helpt die tijdlijn bij het gesprek met de aanbieder en bij je eigen beoordeling.
ClickOn brengt de toegangswegen van buitenaf naar je omgeving in kaart en richt een gecontroleerde toegangsroute in met sterke aanmelding. Of je organisatie zelf als aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk onder de Cyberbeveiligingswet valt, beoordeelt je eigen organisatie met haar adviseur.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.