Netwerk- en informatiesysteem onder NIS2: wat betekent het?
Gepubliceerd Geupdate
Iets is een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 zodra het een elektronisch communicatienetwerk is. Dat geldt ook zodra het een apparaat of groep verbonden apparaten is die op grond van een programma digitale gegevens automatisch verwerkt. Het geldt ook voor digitale gegevens die zo'n netwerk of apparaat opslaat, verwerkt, ophaalt of verzendt voor zijn werking, gebruik, bescherming en onderhoud. Eén van die drie is genoeg.
Een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 heet ook wel een ICT-systeem.
De zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet slaat op de systemen die je organisatie voor haar werkzaamheden of diensten gebruikt. De zorgplicht slaat ook op hun fysieke omgeving.
Een incident in een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 is een gebeurtenis die de gegevens of diensten daarin in gevaar brengt.
Een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 is daarmee wat de zorgplicht van essentiële en belangrijke entiteiten beschermt; hun leveranciers krijgen de eisen via contracten.
Maak daarom eerst een overzicht van alle apparatuur, verbindingen en clouddiensten die je organisatie gebruikt.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definitie. Die definitie staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 1 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader netwerk- en informatiesysteem onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 1 NIS2 richtlijn |
| Onderdeel a | elektronisch communicatienetwerk, artikel 1.1 Telecommunicatiewet |
| Onderdeel b | apparaat of groep verbonden apparaten met automatische verwerking van digitale gegevens |
| Onderdeel c | digitale gegevens die a of b opslaat, verwerkt, ophaalt of verzendt voor hun werking, gebruik, bescherming en onderhoud |
| Zorgplicht | systemen die je gebruikt voor je werkzaamheden of diensten, artikel 21 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Ook beschermd | de fysieke omgeving van die systemen, artikel 21 lid 3 Cyberbeveiligingswet |
| Inventaris | volledig en actueel, artikel 16 lid 4 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Voorganger | Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni), ingetrokken door artikel 106 Cyberbeveiligingswet per 15 augustus 2026 |
Wat een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 is
Een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 kent volgens artikel 1 Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, drie onderdelen, met deze voorbeelden:
- bij onderdeel a, het elektronisch communicatienetwerk uit artikel 1.1 Telecommunicatiewet, horen de bekabeling, switches, routers en wifi;
- bij onderdeel b, de apparatuur, horen laptops, telefoons, servers, printers, camera's en de firewall, met de programma's die erop draaien;
- bij onderdeel c, de gegevens, horen de mailboxen en bestanden in Microsoft 365, omdat die netwerken en apparaten ze bij hun gebruik opslaan en verzenden.
Een ICT-product, zoals een laptop of router, is volgens artikel 1 een element van een netwerk- of informatiesysteem. Artikel 1 Cyberbeveiligingswet omschrijft ook de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen. Dat is het vermogen om weerstand te bieden aan elke gebeurtenis die de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van de gegevens of diensten in die systemen in gevaar kan brengen. Dat vermogen geldt op een bepaald niveau van betrouwbaarheid.
Hoe andere wetten en normen het begrip omschrijven, staat bij netwerk- en informatiesysteem in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Voor wie het netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 geldt
Of je organisatie onder de plichten rond het netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 valt, hangt af van de vraag of ze een essentiële of belangrijke entiteit is. Die toets staat bij wanneer NIS2 verplicht is.
Voor digitale aanbieders, zoals cloudaanbieders en aanbieders van beheerde diensten, gelden de eisen uit de bijlage van Uitvoeringsverordening 2024/2690, een Europese verordening die rechtstreeks geldt. Alleen een aanbieder die niets anders levert dan diensten onder die verordening, hoeft niet te voldoen aan de artikelen 6 tot en met 18 van het Cyberbeveiligingsbesluit. Dat staat in artikel 4 van dat besluit. Zijn inventaris bevat volgens punt 12.4.2 van de bijlage een lijst van netwerk- en informatiesystemen en bijbehorende activa.
Van de Wbni naar het netwerk- en informatiesysteem onder NIS2
Het netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 stond al in de naam van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen, de Wbni. Daarmee voerde Nederland in 2018 de eerste NIS-richtlijn uit, de voorganger van de NIS2 richtlijn.
De Wbni is ingetrokken door artikel 106 van de Cyberbeveiligingswet. Sinds 15 augustus 2026 geldt de Cyberbeveiligingswet, volgens artikel 35 van het Cyberbeveiligingsbesluit.
Een melding die vóór die datum onder de Wbni is gedaan, geldt volgens artikel 95 lid 2 als vroegtijdige waarschuwing van een significant incident. Dat geldt als de melder onder artikel 25 valt. Besluiten op grond van de Wbni blijven volgens lid 1 onder het oude recht tot ze zijn afgewikkeld.
Wat de zorgplicht onder NIS2 vraagt voor je netwerk- en informatiesystemen
De zorgplicht onder NIS2 vraagt volgens artikel 21 lid 1 Cyberbeveiligingswet passende en evenredige maatregelen om de risico's voor de beveiliging van je netwerk- en informatiesystemen te beheersen.
Ook een clouddienst die een team zelf heeft afgesloten, of een telefoon waarop een medewerker zakelijke mail leest, hoort daarbij zodra je organisatie hem voor haar werk gebruikt.
Volgens artikel 16 lid 4 Cyberbeveiligingsbesluit houd je een volledige en actuele inventaris van je assets bij. De nota van toelichting rekent daar ook digitale gegevens en software toe, met de plek waar ze staan.
Een cyberincident in een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 valt onder de meldplicht zodra het significant is.
Wat er in de praktijk bij een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 hoort
In de praktijk horen bij een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 ook de apparatuur, clouddiensten en software die buiten het gewone werkplekbeheer in gebruik komen.
“Als je niet weet wat er in je netwerk staat, kun je het ook niet bijhouden, niet updaten en niet als risico beschouwen. Weet dus gewoon wat je hebt, wie het gebruikt en waarom het er staat.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Bepaal voor apparaten zonder gewone beveiligingssoftware, zoals camera's en printers, welke verbindingen ze nodig hebben. Beoordeel de firewallregels opnieuw na elke wijziging.
Neem een nieuwe printer, camera, router of NAS pas in gebruik na een controle van de standaardaccounts en -wachtwoorden, de ongebruikte functies en de bereikbaarheid van het beheerscherm. Wijs er een beheerder voor aan.
De fysieke omgeving van een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2
De maatregelen voor de fysieke omgeving van een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 volgen een benadering die alle gevaren omvat, zoals artikel 21 lid 3 Cyberbeveiligingswet voorschrijft.
Volgens de memorie van toelichting bij de Cyberbeveiligingswet gaat het om de gebouwen en ruimtes waar de systemen staan. Tegen welke gevaren je die omgeving beschermt, van diefstal tot stroomstoringen, staat bij NIS2 artikel 21.
Het Cyberbeveiligingsbesluit vraagt in artikel 15 lid 1 beleid voor de logische en fysieke toegang tot je netwerk- en informatiesystemen. Leg daarom ook vast wie in de ruimte met je servers en netwerkapparatuur mag komen.
Een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 bij je leverancier
Een netwerk- en informatiesysteem onder NIS2 loopt door bij de leveranciers die het leveren of beheren, zoals je IT-beheerder of cloudaanbieder. De zorgplicht omvat volgens artikel 21 lid 3 onder d Cyberbeveiligingswet ook de beveiliging van de toeleveringsketen.
Wie zulke systemen voor een ander installeert, beheert of onderhoudt, zoals je IT-beheerder, is volgens artikel 1 Cyberbeveiligingswet een aanbieder van beheerde diensten. Die aanbieder kan daardoor zelf onder de wet vallen.
Noteer daarom in je inventaris per systeem de eigenaar en de beheerpartij: je eigen organisatie, ClickOn of een andere leverancier.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beheert de laptops, telefoons, mailboxen en bestanden van de Microsoft 365-werkplek. ClickOn beheert ook de netwerkapparatuur die onder dat beheer valt. ClickOn legt de apparaten en software van de werkplek vast en vergelijkt die lijst met wat technisch in het netwerk wordt aangetroffen.
ClickOn neemt netwerkapparatuur zoals de firewall en de NAS op in het onderhoudsschema. ClickOn zorgt voor patching, toegangsbeheer en multifactorauthenticatie. Je eigen organisatie meldt aanschaf, verlies en afvoer van apparatuur. Je eigen organisatie bepaalt wie specialistische apparatuur zoals camera's beheert. Fysieke beveiliging, zoals sloten en toegangspasjes voor de serverruimte, valt buiten het beheer van ClickOn.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.