Size-cap-regel onder NIS2: wat is het en val je eronder?
Gepubliceerd Geupdate
De size-cap-regel onder NIS2 brengt een organisatie in een sector uit de bijlagen van de NIS2 richtlijn onder de regels zodra ze minstens een middelgrote onderneming is. Middelgroot is je organisatie vanaf 50 werkzame personen, of als haar jaaromzet en haar balanstotaal allebei boven 10 miljoen euro liggen.
Groot is je organisatie vanaf 250 werkzame personen, of met een jaaromzet boven 50 miljoen euro en een balanstotaal boven 43 miljoen euro. Die bovengrens heet in de NIS2 richtlijn de plafonds voor middelgrote ondernemingen en in de Cyberbeveiligingswet de drempel voor middelgrote ondernemingen.
Een middelgrote organisatie in een sector uit bijlage 1 of 2 is een belangrijke entiteit, een middelgrote telecomaanbieder al een essentiële entiteit. Een grote organisatie is in een sector uit bijlage 1 een essentiële entiteit en in een sector uit bijlage 2 een belangrijke entiteit.
Een aantal soorten organisaties valt bij elke omvang onder de Cyberbeveiligingswet, zoals DNS-dienstverleners, telecomaanbieders, overheden en kritieke entiteiten. Een minister kan ook een kleinere organisatie aanwijzen.
Reken daarom met de cijfers van je laatste afgesloten boekjaar en tel de gegevens van partner- en verbonden ondernemingen mee voordat je je klasse bepaalt.
De grenzen komen uit artikel 2 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG van de Europese Commissie. De NIS2 richtlijn verwijst daarnaar in artikel 2 lid 1 en de Cyberbeveiligingswet in artikel 8 en 12.
Feitenkader size-cap-regel onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Naam | size-cap-regel, overweging 7 NIS2 richtlijn |
| Regel | artikel 2 lid 1 NIS2 richtlijn |
| Nederlandse uitvoering | artikel 8 lid 1 onder d tot en met f en artikel 12 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Bron van de grenzen | artikel 2 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG |
| Ondergrens | middelgroot: 50 werkzame personen, of jaaromzet en balanstotaal allebei boven 10 miljoen euro |
| Telling | arbeidsjaareenheden, laatste afgesloten boekjaar, twee boekjaren op rij |
| Groep | gegevens van partner- en verbonden ondernemingen tellen mee |
Wat de size-cap-regel onder NIS2 is
De size-cap-regel onder NIS2 bepaalt wie binnen de NIS2 richtlijn valt. Volgens artikel 2 lid 1 zijn dat publieke en particuliere entiteiten van een type uit bijlage I of II die middelgroot of groter zijn en in de Unie actief zijn. Overweging 7 geeft de reden. Onder de vorige NIS-richtlijn wezen de lidstaten zelf aan wie eronder viel, met grote verschillen. Nu geldt één criterium voor de hele Unie.
De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de richtlijn, koppelt in artikel 8 en 12 elke combinatie van sector en omvang aan een categorie: essentiële of belangrijke entiteit. De memorie van toelichting bij die wet spreekt van de size-cap criteria van de NIS2 richtlijn en noemt ze ook omvangscriteria.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Waar de drempels onder NIS2 liggen
De drempels van de size-cap-regel onder NIS2 verdelen organisaties over vier klassen. Je organisatie hoort bij de kleinste klasse waarvan ze onder de grens voor werkzame personen blijft en de grens voor de jaaromzet of die voor het balanstotaal niet overschrijdt.
De vier klassen met hun grenzen staan in de tabel bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2.
Veel samenvattingen noemen 50 medewerkers of 10 miljoen euro omzet als grens, andere eisen naast 50 medewerkers ook een omzet of balanstotaal boven 10 miljoen euro. Volgens de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG telt de jaaromzet alleen samen met het balanstotaal. Overweging 4 van die aanbeveling laat een onderneming een van de twee financiële grenzen overschrijden zonder dat ze van klasse verandert. Met 50 of meer werkzame personen is je organisatie wel altijd minstens middelgroot, wat de jaaromzet of het balanstotaal ook is.
Het mkb omvat volgens de Aanbeveling micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, dus ook een mkb-bedrijf kan onder NIS2 vallen: de grens ligt tussen klein en middelgroot. Wat NIS2 verder voor een mkb-bedrijf betekent, lees je bij NIS2 en het mkb.
De sector komt vóór de omvang. Twijfel je of je activiteit in bijlage 1 of 2 staat, dan lees je bij de sectoren onder NIS2 welke sectoren meetellen.
Rekenregels voor de size-cap-regel onder NIS2
Voor de size-cap-regel onder NIS2 tel je werkzame personen in arbeidsjaareenheden, vergelijkbaar met fte. Wie het hele jaar voltijds werkte, telt als één. Deeltijd en seizoenswerk tellen naar verhouding. Eigenaren die het bedrijf leiden en vennoten die er geregeld werken, tel je mee; leerlingen en studenten met een leer- of beroepsopleidingsovereenkomst niet.
Je rekent volgens artikel 4 lid 1 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG met het laatste afgesloten boekjaar en de jaaromzet zonder btw.
Een nieuwe onderneming zonder afgesloten jaarrekening maakt volgens artikel 4 lid 3 een schatting te goeder trouw.
Een andere klasse krijgt je organisatie volgens artikel 4 lid 2 pas als ze twee opeenvolgende boekjaren boven of onder een grens uitkomt.
Heeft een overheid 25 procent of meer van het kapitaal of de stemrechten, dan rekent je organisatie met dezelfde grenzen. Dat geldt volgens artikel 8 lid 2 en artikel 12 lid 2 Cyberbeveiligingswet.
Partner- en verbonden ondernemingen onder NIS2
Partner- en verbonden ondernemingen tellen onder NIS2 mee. Hoort je organisatie bij een groep, dan tellen de gegevens van verbonden en partnerondernemingen mee voor de omvang. Dat geldt volgens de memorie van toelichting bij de Cyberbeveiligingswet.
Bij een verbonden onderneming bepaalt de ene onderneming de andere, bijvoorbeeld via de meerderheid van de stemrechten of van het bestuur. Dan tellen alle gegevens mee. Bij een partner met 25 procent of meer van het kapitaal of de stemrechten, zonder dat zo'n zeggenschap bestaat, tellen de gegevens mee naar dat percentage. Bij een verschil tellen ze mee naar het hoogste van de twee. Die rekenregels staan in artikel 3 en 6 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG.
Na het meetellen van partner- en verbonden ondernemingen toets je elke entiteit in de groep zelfstandig, dus binnen één groep kunnen meerdere essentiële of belangrijke entiteiten bestaan.
Overweging 16 van de NIS2 richtlijn laat lidstaten ruimte om een entiteit alleen op haar eigen gegevens te beoordelen. Voorwaarde is dat haar netwerk- en informatiesystemen en diensten onafhankelijk zijn van die van de groep. Volgens de memorie van toelichting geeft de Cyberbeveiligingswet daar geen verdere invulling aan, dus in Nederland tellen de gegevens van de groep mee.
Wie ongeacht de omvang onder NIS2 valt
Op de size-cap-regel onder NIS2 maken artikel 8 lid 1 en artikel 12 lid 1 Cyberbeveiligingswet uitzonderingen. Deze organisaties vallen bij elke omvang onder de wet:
- DNS-dienstverleners, elk topleveldomeinnaamregister en gekwalificeerde verleners van vertrouwensdiensten, als essentiële entiteit;
- aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten, als kleine of micro-onderneming belangrijk en vanaf middelgroot essentieel;
- niet-gekwalificeerde verleners van vertrouwensdiensten, als kleine, micro- of middelgrote onderneming belangrijk en als grote onderneming essentieel;
- overheidsinstanties zoals ministeries, provincies, gemeenten en waterschappen, als essentiële entiteit;
- kritieke entiteiten, die volgens artikel 8 lid 1 onder i altijd een essentiële entiteit zijn.
Daarnaast wijst een minister volgens artikel 9 een organisatie uit bijlage 1 of 2 bij elke omvang als essentiële entiteit aan. Dat gebeurt als een van vier criteria op haar van toepassing is. Overweging 7 van de NIS2 richtlijn vraagt lidstaten om zo ook kleine en micro-ondernemingen met een sleutelrol voor de samenleving, de economie of een sector onder de regels te brengen.
Wie verder kan worden aangewezen en hoe de volledige toets loopt, staat bij wanneer NIS2 verplicht is.
De size-cap-regel onder NIS2 en je klanten
Ook onder de drempel krijgt je organisatie met NIS2 te maken als ze levert aan een essentiële of belangrijke entiteit. Zo'n klant stelt volgens artikel 10 Cyberbeveiligingsbesluit beveiligingseisen aan haar rechtstreekse leveranciers en toetst periodiek of ze worden nageleefd; het besluit noemt daarvoor geen vaste termijn.
Toets je eigen positie daarom los van de vragenlijst van je klant. Of je organisatie zelf onder de Cyberbeveiligingswet valt, volgt uit je sector en je omvang, of uit een soort zonder omvangsgrens of een aanwijzing. Wat je klant vraagt, volgt uit het contract. Wat zo'n contract van een leverancier kan vragen, staat bij ketenverantwoordelijkheid onder NIS2.
Rekenvoorbeelden van de size-cap-regel onder NIS2
De size-cap-regel onder NIS2 geeft pas een categorie als je organisatie een activiteit uit bijlage 1 of 2 heeft; daarna bepalen werkzame personen, jaaromzet en balanstotaal de klasse.
| Organisatie | Werkzame personen | Jaaromzet | Balanstotaal | Klasse | Sector | Gevolg |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Koeriersbedrijf | 35 | 14 miljoen euro | 6 miljoen euro | klein | post- en koeriersdiensten, bijlage 2 | geen categorie op grond van omvang |
| Energieleverancier | 120 | 80 miljoen euro | 30 miljoen euro | middelgroot | energie, bijlage 1 | belangrijke entiteit |
| Levensmiddelenproducent met een partner die 30 procent van de aandelen heeft | 40, plus 30 procent van de 50 van de partner: 55 | niet bepalend | niet bepalend | middelgroot | levensmiddelen, bijlage 2 | belangrijke entiteit |
| Bouwbedrijf met zonnepanelen voor eigen gebruik | 300 | niet bepalend | niet bepalend | groot | geen activiteit uit bijlage 1 of 2 | geen categorie |
Het koeriersbedrijf is klein, want het balanstotaal blijft onder 10 miljoen euro, ook al ligt de jaaromzet erboven. Komt ook het balanstotaal twee boekjaren op rij boven 10 miljoen euro, dan wordt het middelgroot en een belangrijke entiteit.
De energieleverancier is middelgroot en geen grote onderneming, want voor groot moeten jaaromzet en balanstotaal allebei boven de grens liggen. Met een balanstotaal boven 43 miljoen euro was hij in bijlage 1 een essentiële entiteit geweest.
Het bouwbedrijf wekt elektriciteit op voor eigen gebruik, de situatie die de memorie van toelichting als voorbeeld noemt. Bijlage 1 rekent alleen organisaties tot de producenten voor wie opwekking de belangrijkste activiteit is, of die installaties van samen ten minste 100 megawatt beheren.
Zo helpt ClickOn
ClickOn richt op volledig beheerde Microsoft 365-werkplekken de technische maatregelen in die een essentiële of belangrijke entiteit nodig heeft, van multifactorauthenticatie en toegangsbeheer tot back-ups en patching. Ook legt ClickOn vast wat is ingericht en getest. Of een back-up echt terug te zetten is, test ClickOn in de pakketten waar hersteltests bij horen.
Levert je organisatie aan zo'n entiteit, dan levert ClickOn de technische informatie voor de vragenlijst van die klant, over de maatregelen die ClickOn beheert. Of je organisatie zelf boven de drempel zit, stel je zelf vast, met je jaarrekening, je groepsstructuur en zo nodig je adviseur.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.