DNS onder NIS2: wat is het en wat geldt voor de aanbieder?
Gepubliceerd Geupdate
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 is volgens de wet een hiërarchisch gedistribueerd naamgevingssysteem. Het maakt het mogelijk internetdiensten en -bronnen te identificeren. Daardoor bereiken de apparaten van eindgebruikers ze via het internet. De plichten van de Cyberbeveiligingswet rusten op de DNS-dienstverlener, die ongeacht zijn omvang een essentiële entiteit is.
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 heet kortweg DNS. In de Engelse tekst van de richtlijn heet het domain name system. De aanbieder van DNS-diensten heet in de wet DNS-dienstverlener.
Een DNS-dienstverlener verleent openbare recursieve domeinnaamomzettingsdiensten voor interneteindgebruikers, of gezaghebbende domeinnaamomzettingsdiensten voor gebruik door derden.
Voor DNS-dienstverleners werkt Uitvoeringsverordening 2024/2690 de zorgplicht uit. Zij bepaalt ook wanneer een incident significant is.
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 raakt DNS-dienstverleners met hun hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland. Het raakt ook de organisaties die hun domeinnamen bij zo'n dienstverlener onderbrengen.
Ga daarom na of je organisatie zelf DNS-diensten voor anderen verleent.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definities. Het domeinnaamsysteem staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 19 van de NIS2 richtlijn, de DNS-dienstverlener in hetzelfde artikel 1 en in artikel 6 punt 20.
Feitenkader DNS onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie DNS | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 19 NIS2 richtlijn |
| Definitie DNS-dienstverlener | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 20 NIS2 richtlijn |
| Categorie | essentiële entiteit, ongeacht omvang, artikel 8 lid 1 onder c Cyberbeveiligingswet |
| Sector | digitale infrastructuur, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken, artikel 15 Cyberbeveiligingswet |
| Toezicht | Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, RDI |
| CSIRT | Minister van Justitie en Veiligheid, taken uitgevoerd door het NCSC |
| Toepassing | hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland, artikel 4 lid 3 Cyberbeveiligingswet |
| Zorgplicht | uitgewerkt in Uitvoeringsverordening 2024/2690; artikel 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit gelden niet bij uitsluitend zulke diensten, artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Significant incident | artikel 5 Uitvoeringsverordening 2024/2690 |
| Uitgezonderd | root-naamservers, artikel 6 Cyberbeveiligingswet |
Wat het domeinnaamsysteem onder NIS2 is
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 is een begrip uit artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn. Volgens overweging 32 van de richtlijn is het instandhouden van een betrouwbaar, weerbaar en beveiligd DNS een sleutelfactor voor de integriteit van het internet.
Via het DNS vindt de laptop van een medewerker bijvoorbeeld de mailserver die bij de domeinnaam van een klant hoort. Het DNS is hiërarchisch opgebouwd vanaf de root-zone. De gezaghebbende naamservers voor die root-zone heten root-naamservers. Artikel 6 Cyberbeveiligingswet zondert die uit.
Wil je weten hoe het DNS technisch werkt en hoe je het DNS van je eigen domeinnamen beveiligt? Wil je ook weten wat andere wetten en normen met DNS-servers doen? Lees dan het domeinnaamsysteem in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wanneer je organisatie onder NIS2 een DNS-dienstverlener is
Je organisatie is onder NIS2 een DNS-dienstverlener als ze een van deze twee diensten verleent:
- openbare recursieve domeinnaamomzettingsdiensten voor interneteindgebruikers;
- gezaghebbende domeinnaamomzettingsdiensten voor gebruik door derden.
Een recursieve dienst zoekt voor de gebruiker op waar een domeinnaam naartoe wijst. Een gezaghebbende dienst geeft het officiële antwoord voor de domeinnamen die op zijn naamservers staan.
Volgens artikel 8 lid 1 onder c Cyberbeveiligingswet is een DNS-dienstverlener een essentiële entiteit, zonder omvanggrens, in de sector digitale infrastructuur, een van de sectoren onder NIS2 uit bijlage 1.
De wet geldt volgens artikel 4 lid 3 voor een DNS-dienstverlener met zijn hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland. Die hoofdvestiging ligt volgens lid 5 in Nederland als de beslissingen over de maatregelen tegen cyberbeveiligingsrisico's hoofdzakelijk hier worden genomen. Een dienstverlener buiten de Europese Unie die in Nederland diensten aanbiedt, wijst volgens artikel 42 een vertegenwoordiger aan als hij die nog niet heeft.
Doet je organisatie alleen het DNS-beheer van haar eigen domeinnamen, het bijhouden van de DNS-instellingen bij een registrar of hostingpartij, dan verleent ze zelf geen domeinnaamomzettingsdienst. Een installatiebedrijf dat bij zijn hostingpartij het mailrecord van zijn domeinnaam aanpast, is daardoor geen DNS-dienstverlener.
Dat een klant van je organisatie een essentiële entiteit is, maakt je organisatie zelf nog geen DNS-dienstverlener. Verleen je gezaghebbende DNS voor de domeinnamen van klanten, beoordeel dan apart of je daarmee zelf een DNS-dienstverlener bent.
Registreert je organisatie als wederverkoper domeinnamen voor klanten, dan lees je bij het topleveldomeinnaamregister onder NIS2 welke regels voor domeinnaamregistratiegegevens dan gelden.
Wat een DNS-dienstverlener onder NIS2 moet doen
Een DNS-dienstverlener onder NIS2 heeft de zorgplicht en de meldplicht van de Cyberbeveiligingswet. Uitvoeringsverordening 2024/2690 van de Europese Commissie werkt zijn maatregelen rechtstreeks uit. Volgens artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit en de nota van toelichting vervangt die verordening de artikelen 6 tot en met 18 van dat besluit. Dat besluit is de Nederlandse uitwerking van dezelfde maatregelen. Die vervanging geldt alleen als de DNS-dienstverlener uitsluitend diensten verleent die onder de verordening vallen.
Bij de netwerkbeveiliging vraagt Uitvoeringsverordening 2024/2690 in bijlage 6.7.2 onder l om beste praktijken voor de beveiliging van de DNS. Ook vraagt Uitvoeringsverordening 2024/2690 daar om beste praktijken voor de routingbeveiliging en routinghygiëne van het verkeer van en naar het netwerk.
Een DNS-dienstverlener registreert zich in het nationale register volgens de registratieplicht onder NIS2. Een wijziging daarin meldt hij onverwijld of in elk geval binnen twee weken. Voor het register van Enisa, het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, levert hij volgens artikel 47 Cyberbeveiligingswet daarnaast onder meer zijn IP-bereiken aan. Een wijziging daarvan geeft de DNS-dienstverlener onverwijld en in elk geval binnen drie maanden door aan het centrale contactpunt. Wijs daarom een eigenaar en een vervanger aan die wijzigingen in IP-bereiken en contactgegevens bijhouden.
Wanneer een DNS-incident onder NIS2 significant is
Een DNS-incident is voor een DNS-dienstverlener onder NIS2 volgens artikel 5 Uitvoeringsverordening 2024/2690 significant als aan een of meer van deze criteria is voldaan:
- een recursieve of gezaghebbende domeinnaamomzettingsdienst is meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar;
- de gemiddelde responstijd van zo'n dienst op DNS-verzoeken is meer dan een uur lang hoger dan 10 seconden;
- de integriteit, de vertrouwelijkheid of de authenticiteit van gegevens bij de gezaghebbende dienst is aangetast.
Het derde criterium telt niet als door een verkeerde configuratie de gegevens van minder dan 1.000 domeinnamen onjuist zijn. Die domeinnamen maken samen niet meer dan 1 procent van de beheerde domeinnamen uit.
De DNS-dienstverlener meldt een significant incident volgens artikel 26 en 27 Cyberbeveiligingswet bij het CSIRT. Het NCSC voert de taken van dat CSIRT uit. Hij meldt het incident ook bij de bevoegde autoriteit, de Minister van Economische Zaken. Toezicht op de naleving houdt de RDI.
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 bij je leverancier
Het domeinnaamsysteem onder NIS2 raakt bij je leverancier ook de afnemer. Brengt een essentiële of belangrijke entiteit haar domeinnamen onder bij een DNS-dienstverlener, dan valt de beveiliging van die relatie onder de maatregel voor de toeleveringsketen. Die maatregel staat in artikel 21 lid 3 onder d Cyberbeveiligingswet.
Een DNS-dienstverlener informeert de ontvangers van zijn diensten volgens artikel 30 Cyberbeveiligingswet onverwijld over een significant incident dat de dienstverlening aan hen nadelig kan beïnvloeden.
Beoordeel je DNS-aanbieder, of DNS-provider, daarom als kritische leverancier. Spreek af hoe hij je bij een incident informeert en wanneer je hem opnieuw beoordeelt.
Zo helpt ClickOn
ClickOn houdt bij welke domeinnamen en publieke IP-adressen bij de omgeving horen die ClickOn beheert. ClickOn helpt die technische gegevens actueel te houden. Volgens de ClickOn Exit-garantie staan je domeinnamen, net als je licenties en logins, op naam van je eigen organisatie. Stelt een opdrachtgever vragen over je DNS-aanbieder, dan levert ClickOn de technische informatie over die omgeving.
In ClickOn Compliant MKB zorgt ClickOn voor logging, detectie en respons in de beheerde omgeving, met een vaste ontvanger voor elke waarschuwing. Of je organisatie zelf DNS-dienstverlener is en bij welke aanbieder je domeinnamen staan, beslist je eigen organisatie met haar adviseur.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.