Vertrouwensdienst onder NIS2: wat is het, wie valt eronder en wanneer meld je?
Gepubliceerd Geupdate
Een vertrouwensdienst onder NIS2 is een elektronische dienst, gewoonlijk tegen betaling, met één van de veertien elementen uit artikel 1 Cyberbeveiligingswet. Voorbeelden zijn het uitgeven van certificaten voor websiteauthenticatie of het aanmaken van elektronische tijdstempels. De verlener is een essentiële of belangrijke entiteit, afhankelijk van zijn status en omvang.
Onder NIS2 heet de organisatie achter de dienst een verlener of aanbieder van vertrouwensdiensten.
Of een verlener gekwalificeerd is en hoe groot hij is, bepaalt zijn categorie.
Heeft een significant incident gevolgen voor de verlening van de vertrouwensdienst, dan meldt de verlener het onverwijld, of als dat niet mogelijk is binnen 24 uur.
Het begrip raakt wie vertrouwensdiensten verleent. Het raakt ook de essentiële en belangrijke entiteiten die ze gebruiken.
Ga daarom na of een dienst die je organisatie levert, onder één van de veertien elementen valt.
De Cyberbeveiligingswet schrijft de omschrijving in artikel 1 volledig uit. De NIS2 richtlijn verwijst in artikel 6 punt 24 naar artikel 3 punt 16 van de eIDAS-verordening, Verordening (EU) nr. 910/2014.
Feitenkader vertrouwensdienst onder NIS2
Het feitenkader zet de vaste kenmerken van de vertrouwensdienst onder NIS2 bij elkaar.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, veertien elementen, onderdeel a tot en met n |
| Sector | digitale infrastructuur, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Toepassing | verleners die in Nederland gevestigd zijn, artikel 4 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Categorie | naar status en omvang, artikel 8 lid 1 onder a en f en artikel 12 lid 1 onder a en e |
| Zorgplicht | Uitvoeringsverordening 2024/2690, via artikel 4 onder k Cyberbeveiligingsbesluit |
| Melding | onverwijld, anders binnen 24 uur, artikel 27 lid 2 Cyberbeveiligingswet |
| Significant incident | vijf criteria, artikel 14 Uitvoeringsverordening 2024/2690 |
Wat een vertrouwensdienst onder NIS2 is
Een vertrouwensdienst onder NIS2 bestaat volgens artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, uit één van deze veertien elementen.
| Onderdeel | Element |
|---|---|
| a | certificaten uitgeven voor elektronische handtekeningen, elektronische zegels, websiteauthenticatie of andere vertrouwensdiensten |
| b | diezelfde soorten certificaten valideren |
| c | elektronische handtekeningen of zegels aanmaken |
| d | elektronische handtekeningen of zegels valideren |
| e | elektronische handtekeningen, zegels of de certificaten daarvoor bewaren |
| f | middelen beheren om op afstand elektronische handtekeningen of zegels aan te maken |
| g | elektronische attesteringen van attributen uitgeven |
| h | elektronische attesteringen van attributen valideren |
| i | elektronische tijdstempels aanmaken |
| j | elektronische tijdstempels valideren |
| k | diensten voor elektronisch aangetekende bezorging verlenen |
| l | gegevens valideren die via elektronisch aangetekende bezorging zijn verzonden, met het bewijs daarvoor |
| m | elektronische gegevens en documenten elektronisch archiveren |
| n | elektronische gegevens opslaan in elektronische registers |
Een gekwalificeerde verlener levert één of meer gekwalificeerde vertrouwensdiensten, die aan de toepasselijke eisen uit Verordening (EU) nr. 910/2014 voldoen. Hij heeft de status gekwalificeerd gekregen van het toezichthoudend orgaan uit artikel 46 ter van die verordening.
Hoe de eIDAS-verordening en de Telecommunicatiewet de dienst en de status regelen, staat bij vertrouwensdienst in andere wetten.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Voor wie de vertrouwensdienst onder NIS2 geldt
De vertrouwensdienst onder NIS2 brengt een verlener onder de Cyberbeveiligingswet als hij in Nederland gevestigd is, volgens artikel 4 lid 1. De NIS2 richtlijn geldt volgens artikel 2 lid 2 onder a voor aanbieders van vertrouwensdiensten ongeacht hun omvang.
De categorie hangt af van de status en de omvang van de verlener:
- een gekwalificeerde verlener is altijd een essentiële entiteit, volgens artikel 8 lid 1 onder a;
- een niet-gekwalificeerde verlener die groter is dan een middelgrote onderneming, is een essentiële entiteit, volgens artikel 8 lid 1 onder f;
- een niet-gekwalificeerde middelgrote verlener is een belangrijke entiteit, volgens artikel 12 lid 1 onder a;
- een niet-gekwalificeerde kleine of micro-verlener is een belangrijke entiteit, volgens artikel 12 lid 1 onder e.
Wat die categorie betekent voor het toezicht, lees je bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2.
Wat een verlener van een vertrouwensdienst onder NIS2 moet doen
Een verlener van een vertrouwensdienst onder NIS2 heeft de zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet. Volgens artikel 4 onder k van het Cyberbeveiligingsbesluit gelden de artikelen 6 tot en met 18 van dat besluit niet voor hem. Zijn maatregelen staan in Uitvoeringsverordening 2024/2690, een Europese verordening die rechtstreeks geldt.
Bevoegde autoriteit voor verleners van vertrouwensdiensten is volgens artikel 15 Cyberbeveiligingswet de Minister van Economische Zaken en Klimaat.
Wanneer een verlener van een vertrouwensdienst onder NIS2 een incident meldt
Een verlener van een vertrouwensdienst onder NIS2 meldt een significant incident volgens artikel 27 lid 2 Cyberbeveiligingswet onverwijld, of als dat niet mogelijk is binnen 24 uur na kennisname. Hij meldt het bij zijn CSIRT en zijn bevoegde autoriteit. Dat geldt als het incident gevolgen heeft voor de verlening van zijn vertrouwensdienst.
Andere entiteiten hebben voor die melding 72 uur, volgens artikel 27 lid 1. De vroegtijdige waarschuwing, onverwijld of binnen 24 uur, geldt volgens artikel 26 lid 1 voor iedere essentiële en belangrijke entiteit.
Volgens artikel 14 van Uitvoeringsverordening 2024/2690 is een incident bij een verlener van vertrouwensdiensten significant als ten minste één van deze criteria geldt:
- de vertrouwensdienst is meer dan 20 minuten volledig niet beschikbaar;
- de vertrouwensdienst is meer dan een uur per kalenderweek niet beschikbaar voor gebruikers of vertrouwende partijen;
- de beperkte beschikbaarheid treft meer dan 1 procent of meer dan 200.000 van de gebruikers of vertrouwende partijen in de Unie, waarbij het kleinste aantal telt;
- de fysieke toegang tot een gebied met netwerk- en informatiesystemen waar alleen betrouwbaar personeel mag komen, of de bescherming van die toegang, is aangetast;
- de integriteit, vertrouwelijkheid of authenticiteit van gegevens van de dienst is aangetast. Dat is het geval bij meer dan 0,1 procent of meer dan 100 van de gebruikers of vertrouwende partijen in de Unie. Daarbij telt het kleinste aantal.
Leg daarom vooraf vast wie namens de verlener meldt, wie die persoon vervangt en hoe beiden in het weekend bereikbaar zijn. Hoe een melding verloopt, staat bij de meldplicht onder NIS2.
Een vertrouwensdienst onder NIS2 bij je leverancier
Gebruikt een essentiële of belangrijke entiteit een vertrouwensdienst, dan hoort de verlener bij haar toeleveringsketen. De beveiliging van die relatie valt volgens artikel 21 lid 3 onder d Cyberbeveiligingswet onder de zorgplicht.
De NIS2 richtlijn vraagt de lidstaten in artikel 24 lid 1 om essentiële en belangrijke entiteiten aan te moedigen gekwalificeerde vertrouwensdiensten te gebruiken. Een gekwalificeerde verlener staat zelf altijd onder het uitgebreidere toezicht voor essentiële entiteiten.
Ga daarom bij de keuze van een verlener na of zijn status of certificering de dienst dekt die je afneemt en of die nog geldig is. Spreek ook af wanneer je hem opnieuw beoordeelt.
Zo helpt ClickOn
ClickOn brengt de logbronnen op de Microsoft 365-werkplek en hun werkelijke bewaartermijnen in kaart, regelt waar nodig langere bewaring en stelt meldroutes voor waarschuwingen in. Zo ligt bij een incident vast wat er gebeurde en wanneer.
ClickOn maakt een overzicht van je IT-leveranciers en hun technische toegang tot je omgeving, met de diensten waarmee je organisatie tekent of documenten verstuurt. Of je organisatie zelf een vertrouwensdienst verleent en welke vertrouwensdiensten ze afneemt, beslist je eigen organisatie met haar adviseur.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.