Cyberbeveiliging onder NIS2: wat is het en wat moet je doen?
Gepubliceerd Geupdate
Cyberbeveiliging onder NIS2 omvat elke activiteit die nodig is om netwerk- en informatiesystemen, de gebruikers van die systemen en andere personen die door cyberdreigingen worden getroffen, te beschermen. Wat je daarvoor ten minste doet, legt de zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet vast.
Cyberbeveiliging onder NIS2 heet ook wel cybersecurity.
Cyberbeveiliging is wat je organisatie doet; de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen is een vermogen van de systemen zelf.
Het bestuur van een essentiële of belangrijke entiteit is verantwoordelijk voor cyberbeveiliging onder NIS2: het keurt de maatregelen goed en moet ze kunnen beoordelen.
De plichten rond cyberbeveiliging onder NIS2 gelden voor essentiële en belangrijke entiteiten; hun leveranciers krijgen ermee te maken via de eisen van die entiteiten.
Leg daarom vast welke maatregelen je neemt, wie ze goedkeurt en hoe je controleert of ze werken.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definitie. De Cyberbeveiligingswet omschrijft cyberbeveiliging zelf, in artikel 1. De NIS2 richtlijn verwijst in artikel 6 punt 3 naar artikel 2 punt 1 van Verordening (EU) 2019/881, de Europese cyberbeveiligingsverordening. Die verordening omschrijft cyberbeveiliging in dezelfde woorden.
Feitenkader cyberbeveiliging onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, in dezelfde woorden als artikel 2 punt 1 Verordening (EU) 2019/881, waar artikel 6 punt 3 NIS2 richtlijn naar verwijst |
| Soort | activiteiten |
| Beschermt | netwerk- en informatiesystemen, hun gebruikers en andere getroffen personen |
| Doel van de wet | verhogen van de cyberbeveiliging, artikel 2 Cyberbeveiligingswet |
| Minimum | zorgplicht, artikel 21 Cyberbeveiligingswet, uitgewerkt in de artikelen 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Bestuur | goedkeuring, kennis en training, artikel 24 Cyberbeveiligingswet |
| Leveranciers | hun cyberbeveiligingspraktijken, artikel 21 lid 4 onder b Cyberbeveiligingswet |
Wat cyberbeveiliging onder NIS2 is
Het verhogen van cyberbeveiliging onder NIS2 is het doel van de hele Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn. Volgens artikel 2 doet de wet dat met regels voor het beheersen van risico's, het voorkomen van incidenten, het beperken van hun gevolgen en het verkrijgen en verstrekken van informatie. Uit die regels volgen de verplichtingen onder NIS2, waaronder de zorgplicht hieronder en de meldplicht voor significante incidenten.
Het vertrekpunt is de cyberdreiging, volgens artikel 1 elke potentiële omstandigheid, gebeurtenis of actie die de systemen, hun gebruikers of andere personen kan schaden of verstoren. De mogelijkheid van verlies of verstoring als gevolg van een incident heet in dezelfde bepaling een risico.
Werk je ook met andere wetten of normen, dan lees je bij cyberbeveiliging in andere wetten en normen hoe die cyberbeveiliging omschrijven.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Cyberbeveiliging en de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen onder NIS2
De beveiliging van netwerk- en informatiesystemen onder NIS2 is volgens artikel 1 het vermogen van de systemen om op een bepaald niveau van betrouwbaarheid weerstand te bieden aan gebeurtenissen. Het gaat om gebeurtenissen die de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van gegevens of diensten in gevaar kunnen brengen.
Cyberbeveiliging beschermt naast de systemen ook de mensen: de gebruikers van de netwerk- en informatiesystemen en anderen die door een dreiging worden getroffen. Een training voor medewerkers hoort daarom bij cyberbeveiliging. Plan die bewustwording bij de start van iemands dienstverband, herhaal haar met nieuwe voorbeelden en geef beheerders aanvullende training voor hun bevoegdheden.
De zorgplicht richt zich volgens artikel 21 lid 1 op de risico's voor de beveiliging van de systemen. Lid 3 voegt daar de fysieke omgeving van die systemen aan toe.
Voor wie cyberbeveiliging onder NIS2 geldt
Of je organisatie de zorgplicht en de eisen aan het bestuur moet naleven, hangt af van de vraag of ze een essentiële of belangrijke entiteit is. Die toets staat bij wanneer NIS2 verplicht is.
Als leverancier merk je cyberbeveiliging onder NIS2 via je klant. Volgens artikel 21 lid 4 onder b houdt een entiteit bij haar toeleveringsketen rekening met de kwaliteit van de producten en de cyberbeveiligingspraktijken van haar leveranciers, met hun veilige ontwikkelingsprocedures.
Een klant die onder de wet valt, maakt je organisatie niet zelf tot essentiële of belangrijke entiteit. Of de wet ook voor je eigen organisatie geldt, begint bij de vraag of ze actief is in een van de sectoren onder NIS2.
Wat de Cyberbeveiligingswet onder NIS2 aan cyberbeveiliging vraagt
De zorgplicht onder NIS2 vraagt volgens artikel 21 lid 1 Cyberbeveiligingswet passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen. Lid 3 noemt wat er ten minste in zit:
- beleid voor risicoanalyse en de beveiliging van informatiesystemen;
- incidentenbehandeling;
- bedrijfscontinuïteit, zoals back-upbeheer en herstelplannen, en crisisbeheer;
- de beveiliging van de toeleveringsketen;
- beveiliging bij het verwerven, ontwikkelen en onderhouden van systemen, met de respons op en bekendmaking van kwetsbaarheden;
- beleid en procedures om de effectiviteit van de maatregelen voor cyberbeveiligingsrisico's te beoordelen;
- basispraktijken voor cyberhygiëne en opleiding op het gebied van cyberbeveiliging;
- beleid voor cryptografie en, waar dat past, encryptie;
- beveiliging van personeel, toegangsbeleid en beheer van assets;
- waar gepast, multifactorauthenticatie en beveiligde communicatie, ook voor noodgevallen.
Het Cyberbeveiligingsbesluit werkt die onderwerpen volgens artikel 5 uit in de artikelen 6 tot en met 18, als minimum. Voor een digitale aanbieder die uitsluitend diensten onder Uitvoeringsverordening 2024/2690 levert, gelden volgens artikel 4 in plaats daarvan de eisen van die verordening.
Bij de effectiviteit uit onderdeel f hoort bewijs dat de maatregelen werken. Maak daarom zichtbaar welke maatregelen zijn uitgevoerd en welke controles plaatsvinden. Geef iedere verbeteractie een eigenaar en een beoogde afronding.
De rol van het bestuur bij cyberbeveiliging onder NIS2
Ieder bestuurslid heeft onder NIS2 volgens artikel 24 lid 2 Cyberbeveiligingswet kennis en vaardigheden om risico's voor de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen te herkennen. Ze zijn er ook om risicobeheersmaatregelen op het gebied van cyberbeveiliging te beoordelen en de gevolgen van de risico's en die maatregelen voor de diensten in te schatten. Het bestuurslid voldoet volgens lid 3 binnen twee jaar na de inwerkingtreding van die eis of na zijn benoeming aan die eis. Het bestuurslid houdt de kennis volgens lid 4 aantoonbaar actueel. Volgens lid 5 blijkt de deelname aan een training uit een certificaat.
Is een rechtspersoon bestuurder, dan gelden die eisen volgens lid 7 voor de natuurlijke personen die namens die rechtspersoon in het bestuur zitten. De NIS2 richtlijn vraagt in artikel 20 lid 1 ook dat het bestuur toeziet op de uitvoering van de maatregelen.
“Een nieuwe bestuurder begint, maar niemand houdt bij wanneer die de verplichte training moet hebben afgerond. Bij de volgende controle ontbreekt het certificaat.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Plan daarom per bestuurder de bestuurstraining en bewaar het certificaat. Leg vast welke personen namens een rechtspersoon in het bestuur zitten.
Zo helpt ClickOn
Voor de onderwerpen uit artikel 21 lid 3 die op de Microsoft 365-werkplek spelen, regelt ClickOn de techniek, met multifactorauthenticatie, encryptie, back-ups, patching en toegangsbeheer. Binnen het afgesproken pakket komen daar hersteltests van de back-ups en 24/7 detectie en respons op de werkplekken bij.
ClickOn levert binnen het afgesproken pakket periodiek een overzicht van uitgevoerde maatregelen, controles en openstaande verbeteracties in de beheerde omgeving. Ook vertaalt ClickOn technische bevindingen naar beslispunten voor het bestuur. ClickOn heeft zelf sinds augustus 2026 het NIS2 Supply Chain-certificaat op niveau Substantial (NIS2-SC20), uitgegeven door de Foundation for Quality & Innovation. Het besluit over de maatregelen en de training van bestuurders blijven bij je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.