Cyberrisico onder NIS2: wat is het en hoe beheers je het
Gepubliceerd Geupdate
Een cyberrisico onder NIS2 is de mogelijkheid dat een incident leidt tot verlies of verstoring. Dat risico wordt uitgedrukt als een combinatie van de omvang van dat verlies of die verstoring en de waarschijnlijkheid dat het incident zich voordoet. Een incident is een gebeurtenis die de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van gegevens of diensten via netwerk- en informatiesystemen in gevaar brengt.
Een cyberrisico onder NIS2 heet in de Cyberbeveiligingswet risico of cyberbeveiligingsrisico.
Je brengt cyberrisico's in kaart met een risicoanalyse en weegt daarbij de dreigingen, kwetsbaarheden en afhankelijkheden van je organisatie.
Op basis van die analyse neem je passende en evenredige maatregelen om de risico's te beheersen.
Een cyberrisico onder NIS2 beheersen is een plicht van essentiële en belangrijke entiteiten en van hun bestuur.
Leg daarom vast wie in je organisatie de risicoanalyse uitvoert en wanneer het bestuur de uitkomst bespreekt.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definitie. De definitie van een cyberrisico staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet, onder het woord risico. Ze staat ook in artikel 6 punt 9 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader cyberrisico onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | risico, artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 9 NIS2 richtlijn |
| Weging | omvang van het verlies of de verstoring en de waarschijnlijkheid |
| Risicoanalyse | onderdeel van de zorgplicht, artikel 21 lid 3 onder a Cyberbeveiligingswet |
| Maatregelen | passend en evenredig, ten minste tien onderdelen, artikel 21 lid 1 en 3 Cyberbeveiligingswet |
| Benadering | alle gevaren, met de fysieke omgeving, artikel 21 lid 3 Cyberbeveiligingswet |
| Uitwerking | risicomanagement, artikel 7 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Risicoacceptatie | criteria in het beleid, artikel 7 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Bestuur | keurt de maatregelen goed, artikel 24 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Digitale aanbieders | Uitvoeringsverordening 2024/2690 geldt rechtstreeks; artikel 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit vervallen alleen als al hun diensten eronder vallen, artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit |
Wat een cyberrisico onder NIS2 en de Cyberbeveiligingswet is
Een cyberrisico onder NIS2 gaat over opgeslagen, verzonden of verwerkte gegevens en over diensten die via netwerk- en informatiesystemen worden aangeboden. Zo omschrijft de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, het incident in artikel 1.
Een cyberrisico onder NIS2 raakt daarmee de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit en vertrouwelijkheid van je gegevens en diensten, dus niet alleen de vertrouwelijkheid. Neem daarom informatie die niet vertrouwelijk is maar wel bedrijfskritisch, zoals een planning of een prijslijst, op in je risicoanalyse.
Een cyberrisico onder NIS2 hangt af van de cyberdreiging die zo'n incident kan veroorzaken en van de kwetsbaarheid, de zwakke plek die die dreiging kan uitbuiten.
Hoe andere wetten en normen een cyberrisico omschrijven, staat bij cyberrisico in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Hoe je een cyberrisico onder NIS2 in kaart brengt
Een cyberrisico onder NIS2 breng je in kaart met de risicoanalyse die de zorgplicht vraagt. Artikel 21 lid 3 onder a Cyberbeveiligingswet noemt beleid inzake risicoanalyse als eerste onderdeel daarvan.
Artikel 7 Cyberbeveiligingsbesluit werkt de risicoanalyse uit onder de naam risicomanagement, in vijf onderdelen.
- Je hebt beleid over risicomanagement, schriftelijk vastgelegd en aantoonbaar toegepast.
- Dat beleid bevat een risicomanagementmethodiek en criteria voor risicoacceptatie.
- Je hebt processen en procedures voor risicoanalyse, risicobeoordeling en risicobehandeling.
- Je maakt een overzicht van de risico's voor de beveiliging van je netwerk- en informatiesystemen.
- Op basis van dat overzicht formuleer je beveiligingseisen.
Volgens de nota van toelichting bij artikel 7, de uitleg van de regering bij het besluit, mag je risico's tegen elkaar afwegen. Verdere digitalisering kan bijvoorbeeld bekende risico's verkleinen en tegelijk nieuwe opleveren.
Hoe je een cyberrisico onder NIS2 beheerst
Een cyberrisico onder NIS2 beheers je met passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen. Dat vraagt artikel 21 lid 1 Cyberbeveiligingswet van elke essentiële en belangrijke entiteit, ook om incidenten te voorkomen of de gevolgen ervan voor je afnemers te beperken.
Hoe zwaar je maatregelen zijn, weeg je volgens artikel 21 lid 2 af. Dat doe je naar de mate waarin je organisatie aan risico's is blootgesteld, haar omvang en de kans op incidenten en hun ernst. Bij die ernst horen ook de maatschappelijke en economische gevolgen.
De maatregelen omvatten volgens artikel 21 lid 3 ten minste de tien maatregelen van de NIS2 zorgplicht, onder meer back-upbeheer, encryptie, toegangsbeleid en multifactorauthenticatie. Je risicoanalyse bepaalt hoe je die onderdelen invult, niet of je ze behandelt.
De benadering voor alle gevaren bij een cyberrisico onder NIS2
Een cyberrisico onder NIS2 beoordeel je met een benadering voor alle gevaren, dus ook fysieke. Volgens artikel 21 lid 3 Cyberbeveiligingswet zijn de maatregelen gebaseerd op een benadering die alle gevaren omvat. Volgens datzelfde lid beschermen ze ook de fysieke omgeving van je netwerk- en informatiesystemen.
Brand, een stroomstoring of diefstal van apparatuur kan daarmee ook tot een cyberrisico onder NIS2 leiden. Daarnaast noemt de NIS2 richtlijn in haar overwegingen overstromingen, uitval van telecommunicatie en ongeoorloofde fysieke toegang.
Volgens de nota van toelichting bij artikel 7 Cyberbeveiligingsbesluit breng je daarvoor de te beschermen belangen in kaart, zoals personen, informatie, informatiesystemen, materieel, goederen, imago en objecten. Het beheersen van deze risico's hoort bij het algemene risicobeheer van je organisatie.
Een cyberrisico onder NIS2 aanvaarden
Een cyberrisico onder NIS2 mag je aanvaarden als het past binnen de criteria voor risicoacceptatie die artikel 7 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit in je beleid vraagt.
Een digitale aanbieder, zoals een aanbieder van clouddiensten of van beheerde diensten, valt rechtstreeks onder Uitvoeringsverordening 2024/2690, een Europese verordening. Valt zijn dienstverlening uitsluitend onder die verordening, dan zijn de artikelen 6 tot en met 18 van het besluit, ook artikel 7, niet op hem van toepassing. Dat staat in artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit. De verordening vraagt de redenen om een restrisico, het risico dat na je maatregelen overblijft, te rechtvaardigen in een risicobehandelingsplan.
Volgens die verordening aanvaarden de bestuursorganen de restrisico's. Personen die verantwoordelijk en bevoegd zijn om risico's te beheren, mogen dat ook, als het bestuur er goed over wordt geïnformeerd. De uitkomsten van de risicobeoordeling en het risicobehandelingsplan evalueer je onder de verordening ten minste eenmaal per jaar.
De rol van het bestuur bij een cyberrisico onder NIS2
Een cyberrisico onder NIS2 is ook een zaak van het bestuur, want het bestuur keurt volgens artikel 24 lid 1 Cyberbeveiligingswet de maatregelen goed. Meer over die rol staat bij de verantwoordelijkheden van het bestuur.
Ieder bestuurslid moet volgens artikel 24 lid 2 Cyberbeveiligingswet risico's voor de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen kunnen identificeren en de gevolgen voor de diensten van de entiteit kunnen beoordelen. De training daarvoor behandelt volgens artikel 21 Cyberbeveiligingsbesluit in ieder geval de soorten risico's, risicomanagementprocessen en risicobeoordelingsmethodiek.
“Het bestuur krijgt ieder kwartaal een rapport met technische scores, maar neemt nooit een besluit over de maatregelen. Bij een incident of toezicht blijkt niet dat het bestuur de aanpak heeft goedgekeurd.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Leg daarom vast wat het bestuur besluit. Maak zichtbaar welke maatregelen zijn uitgevoerd en welke verbeteracties openstaan. Artikel 18 Cyberbeveiligingsbesluit vraagt je bovendien de doeltreffendheid van je maatregelen periodiek te evalueren en het resultaat schriftelijk vast te leggen. Welke periode tussen twee evaluaties passend is, bepaal je volgens de nota van toelichting bij artikel 18 zelf.
Een cyberrisico onder NIS2 bij je leverancier
Een cyberrisico onder NIS2 kan bij je leverancier ontstaan, in je toeleveringsketen. De beveiliging van die keten hoort volgens artikel 21 lid 3 onder d Cyberbeveiligingswet bij de zorgplicht, inclusief de beveiliging van je relaties met rechtstreekse leveranciers en dienstverleners.
De beveiligingseisen uit je risico-overzicht gebruik je volgens de nota van toelichting bij artikel 7 lid 5 Cyberbeveiligingsbesluit waar mogelijk ook bij je leveranciers. Volgens artikel 10 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit toets je periodiek of je rechtstreekse leveranciers daaraan voldoen.
Leg in de overeenkomst daarom vast welke partij welke maatregel uitvoert en welk bewijs die levert. Meer staat bij ketenverantwoordelijkheid onder NIS2.
Zo helpt ClickOn
ClickOn levert de technische stand van je Microsoft 365-werkplek als bouwsteen voor je risicoanalyse. ClickOn vertaalt technische bevindingen naar risico's en beslispunten die je bestuur kan gebruiken.
Binnen het werkplekbeheer richt ClickOn multifactorauthenticatie, patching en back-ups in; in ClickOn Compliant MKB zijn ook encryptie en toegangsbeheer standaard ingericht en worden de back-ups getest. ClickOn levert binnen het afgesproken pakket periodiek een overzicht van uitgevoerde maatregelen en openstaande verbeteracties. Welke risico's je aanvaardt en wat het bestuur besluit, blijft aan je eigen organisatie. Fysieke beveiliging, zoals sloten en toegangspasjes, valt buiten ClickOn.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.