Cloudcomputingdienst onder NIS2: wat is het en voor wie geldt het?
Gepubliceerd Geupdate
Een cloudcomputingdienst onder NIS2 is een digitale dienst die administratie op aanvraag en brede toegang op afstand mogelijk maakt tot een schaalbare en elastische pool van deelbare computerbronnen. Dat geldt ook als die bronnen over verschillende locaties verspreid zijn. Aanbieders ervan horen onder de Cyberbeveiligingswet bij de sector digitale infrastructuur.
Een cloudcomputingdienst onder NIS2 heet in de praktijk ook een clouddienst.
Bepalend is hoe de dienst wordt geleverd: de afnemer regelt zelf capaciteit via het netwerk, uit bronnen die de aanbieder voor meerdere afnemers inzet.
Is de aanbieder een essentiële of belangrijke entiteit, dan gelden voor hem de zorgplicht en de meldplicht, met technische eisen uit Uitvoeringsverordening 2024/2690.
Het begrip raakt aanbieders van cloudcomputingdiensten, ook softwarebedrijven die hun pakket als dienst leveren. Het raakt ook de entiteiten die zulke diensten afnemen.
Toets daarom of je organisatie zelf een cloudcomputingdienst levert. Toets ook hoe groot ze is.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definitie. Die staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 30 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader cloudcomputingdienst onder NIS2
Het feitenkader zet de vaste kenmerken van de cloudcomputingdienst onder NIS2 bij elkaar.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 30 NIS2 richtlijn |
| Sector | digitale infrastructuur, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Belangrijke entiteit | middelgrote aanbieder, artikel 12 lid 1 onder a Cyberbeveiligingswet |
| Essentiële entiteit | grote aanbieder, artikel 8 lid 1 onder f Cyberbeveiligingswet |
| Kleinere aanbieder | alleen na aanwijzing, onder meer artikel 9 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Toepassing in Nederland | hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland, artikel 4 lid 3 onder c Cyberbeveiligingswet |
| Technische eisen | Uitvoeringsverordening 2024/2690, artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit |
| Significant incident | criteria in artikel 7 Uitvoeringsverordening 2024/2690 |
| Register | gegevens voor het register van Enisa, artikel 47 lid 1 onder c Cyberbeveiligingswet |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken, artikel 15 lid 1 Cyberbeveiligingswet; toezicht door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur |
Wat een cloudcomputingdienst onder NIS2 is
Een cloudcomputingdienst onder NIS2 is volgens artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn, een digitale dienst met een eigen kenmerk. Dat kenmerk is de gedeelde, schaalbare pool van computerbronnen.
De wet en artikel 6 van de richtlijn spreken van administratie op aanvraag. Overweging 33 van de richtlijn noemt dat beheer op verzoek: de afnemer regelt zelf capaciteit, zoals servertijd of opslag, zonder dat een medewerker van de aanbieder eraan te pas komt.
Brede toegang op afstand betekent volgens dezelfde overweging dat de dienst via het netwerk bereikbaar is vanaf allerlei apparaten, zoals telefoons, tablets, laptops en werkstations. Schaalbaar en elastisch betekent dat de capaciteit meebeweegt met de vraag. Deelbaar betekent dat meerdere gebruikers de dienst delen terwijl de verwerking per gebruiker apart blijft.
De overweging noemt daarbij vier dienstmodellen, waaronder software als dienst. Een softwarepakket dat klanten als dienst afnemen, kan dus een cloudcomputingdienst zijn.
Hoe normen voor informatiebeveiliging het gebruik van clouddiensten regelen, staat bij cloudcomputingdienst in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wanneer een aanbieder van een cloudcomputingdienst onder NIS2 valt
Een aanbieder van een cloudcomputingdienst valt onder NIS2 als hij minstens een middelgrote onderneming is. Een middelgrote aanbieder is volgens artikel 12 lid 1 onder a Cyberbeveiligingswet een belangrijke entiteit, een grote aanbieder volgens artikel 8 lid 1 onder f een essentiële entiteit.
Een kleine of micro-aanbieder komt alleen na een aanwijzing onder de wet. Dat kan bijvoorbeeld volgens artikel 9 lid 1 als essentiële entiteit. De reden is dat hij in Nederland de enige aanbieder is van een dienst die essentieel is voor kritieke maatschappelijke of economische activiteiten.
Wanneer een organisatie middelgroot of groot is, lees je bij de size-cap-regel. Wat de twee categorieën betekenen, lees je bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2.
Een voorbeeld is een Nederlands softwarebedrijf met tachtig werkzame personen en veertien miljoen euro jaaromzet, waarvan klanten het planningspakket via browser en app zelf uitbreiden met gebruikers en opslag. Voldoet het pakket aan de definitie, dan is het bedrijf als middelgrote aanbieder een belangrijke entiteit.
Krijg je als softwareleverancier een vragenlijst van een klant die onder de wet valt, beoordeel dan twee vragen apart. Valt je organisatie zelf onder de Cyberbeveiligingswet? Welke eisen heb je met die klant afgesproken? Of je zelf onder de wet valt, hangt af van je eigen soort dienst en je omvang.
Voor een aanbieder van cloudcomputingdiensten geldt de Cyberbeveiligingswet volgens artikel 4 lid 3 onder c als zijn hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland is. Artikel 4 lid 5 kijkt eerst naar de plek waar de beslissingen over de maatregelen tegen cyberbeveiligingsrisico's hoofdzakelijk worden genomen. Artikel 4 lid 5 noemt daarbij twee terugvalregels: de plek van de cyberbeveiligingsactiviteiten en de vestiging met de meeste werknemers in de Europese Unie.
Wat een aanbieder van een cloudcomputingdienst onder NIS2 moet doen
Als essentiële of belangrijke entiteit krijgt een aanbieder van een cloudcomputingdienst onder NIS2 te maken met de zorgplicht en de meldplicht van de Cyberbeveiligingswet.
De maatregelen van de zorgplicht werkt Uitvoeringsverordening 2024/2690 voor hem uit, een Europese verordening die de Europese Commissie vaststelde op grond van artikel 21 lid 5 NIS2 richtlijn. Artikel 4 Cyberbeveiligingsbesluit zet de artikelen 6 tot en met 18 van dat besluit voor hem opzij. Volgens de nota van toelichting geldt dat alleen voor een aanbieder die uitsluitend van zo'n soort is.
Artikel 7 van de uitvoeringsverordening bepaalt wanneer een incident bij een aanbieder van cloudcomputingdiensten significant is. Dat is zo als de dienst meer dan 30 minuten volledig onbeschikbaar is. Dat is ook zo als de dienst meer dan een uur beperkt beschikbaar is voor meer dan 5 procent of meer dan 1 miljoen gebruikers in de Europese Unie. Daarbij telt het kleinste aantal. Ook de aantasting van gegevens door een vermoedelijk kwaadwillige handeling, of met gevolgen voor zoveel gebruikers, maakt een incident significant. Hoe dat begrip werkt, staat bij significant incident onder NIS2.
Via het centrale contactpunt levert de aanbieder volgens artikel 47 Cyberbeveiligingswet ook gegevens aan voor het register van Enisa, het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging. Het gaat onder meer om het adres van de hoofdvestiging, de contactgegevens en de IP-bereiken; een wijziging geef je volgens lid 5 onverwijld door.
Wijs daarom voor die registratiegegevens een eigenaar en een vervanger aan. Controleer het register bij elke wijziging van contactpersonen of IP-adressen. Hoe de registratie in Nederland verloopt, staat bij de registratieplicht.
Een cloudcomputingdienst onder NIS2 bij je leverancier
Neemt een essentiële of belangrijke entiteit een cloudcomputingdienst af, dan is de aanbieder een schakel in haar toeleveringsketen. Volgens artikel 21 lid 4 Cyberbeveiligingswet houdt zij bij haar maatregelen rekening met de specifieke kwetsbaarheden van die aanbieder en met de kwaliteit van zijn producten en cyberbeveiligingspraktijken. Ook houdt zij rekening met de risicobeoordelingen van de samenwerkingsgroep.
Volgens artikel 10 lid 2 Cyberbeveiligingsbesluit toetst de entiteit periodiek of haar rechtstreekse leveranciers aan haar beveiligingseisen voldoen; de nota van toelichting noemt certificering en contractclausules als voorbeeld. Vraag daarom bij een certificaat van de aanbieder welke diensten het dekt en tot wanneer het geldt. Plan wanneer je de aanbieder opnieuw beoordeelt.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beheert de Microsoft 365-werkplek van je organisatie, met multifactorauthenticatie, toegangsbeheer en patchmanagement. Stelt een klant je als softwareleverancier beveiligingsvragen, dan levert ClickOn de technische onderbouwing voor de maatregelen die ClickOn beheert.
Afhankelijk van het pakket bewaakt ClickOn de werkplekken dag en nacht met Managed Detection en Response. Of je organisatie zelf een cloudcomputingdienst aanbiedt en onder de wet valt, beoordeelt ze met haar adviseur.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.