Platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2: wat is het, wanneer valt een aanbieder eronder en wat vraagt de wet?
Gepubliceerd Geupdate
Een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 is een platform waarmee eindgebruikers zich met elkaar verbinden, delen, ontdekken en communiceren via meerdere apparaten, met name via chats, posts, video's en aanbevelingen. De aanbieder van zo'n platform hoort onder de Cyberbeveiligingswet bij de sector digitale aanbieders.
Een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 heet in artikel 1 Cyberbeveiligingswet een platform voor sociale netwerkdiensten. In gewone taal heet het een sociaal netwerk.
Is de aanbieder middelgroot of groter, dan is hij van rechtswege een belangrijke entiteit. Een essentiële entiteit wordt hij pas als een minister hem aanwijst.
Voor zo'n aanbieder werkt Uitvoeringsverordening 2024/2690 de zorgplicht uit. Die verordening bepaalt ook wanneer een incident significant is.
Het begrip raakt aanbieders met hun hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland.
Stel daarom vast of je organisatie zo'n platform aanbiedt of er alleen een zakelijk account op heeft.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde omschrijving. Die staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 33 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2
Het feitenkader zet de vaste kenmerken van het platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 bij elkaar.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, gelijk aan artikel 6 punt 33 NIS2 richtlijn |
| Sector | digitale aanbieders, bijlage 2 Cyberbeveiligingswet en bijlage II NIS2 richtlijn |
| Categorie | belangrijke entiteit vanaf middelgroot, artikel 12 lid 1 onder b; essentieel na aanwijzing, artikel 9 lid 1 |
| Toepassing | hoofdvestiging of vertegenwoordiger in Nederland, artikel 4 lid 3 onder j |
| Zorgplicht | uitgewerkt in Uitvoeringsverordening 2024/2690; artikel 4 onder j Cyberbeveiligingsbesluit |
| Significant incident | artikel 13 Uitvoeringsverordening 2024/2690 |
| Register van Enisa | gegevens via het centrale contactpunt, de Minister van Justitie en Veiligheid, artikel 47 en 14 Cyberbeveiligingswet |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken, artikel 15 lid 1 |
Wat een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 is
Een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 is omschreven in artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn. Bijlage 2 van de wet richt zich op de aanbieders: de organisaties die zo'n platform aan eindgebruikers aanbieden.
De NIS2 richtlijn omschrijft dit begrip zelf. Voor de onlinemarktplaats en de onlinezoekmachine, de twee andere soorten aanbieders in dezelfde sector, verwijst de richtlijn naar ander Europees recht.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wanneer een aanbieder onder NIS2 valt
Een aanbieder van een platform voor socialenetwerkdiensten valt onder NIS2 als hij middelgroot of groter is. Volgens artikel 12 lid 1 onder b Cyberbeveiligingswet is hij dan een belangrijke entiteit; de omvanggrenzen staan bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2. Een minister kan hem volgens artikel 9 lid 1 als essentiële entiteit aanwijzen, bijvoorbeeld als een verstoring van zijn dienst een aanzienlijk systeemrisico kan meebrengen.
Of de Nederlandse wet geldt, hangt volgens artikel 4 lid 3 af van de hoofdvestiging of de vertegenwoordiger. De hoofdvestiging is volgens lid 5 de vestiging waar de beslissingen over het beheersen van cyberbeveiligingsrisico's vooral vallen. Anders is het de vestiging waar de cyberbeveiligingsactiviteiten plaatsvinden. Daarna is het de vestiging waar de meeste werknemers in de Europese Unie werken.
Een vertegenwoordiger aanwijzen onder NIS2
Een aanbieder van een platform voor socialenetwerkdiensten die buiten de Europese Unie is gevestigd en in Nederland diensten aanbiedt, wijst onder NIS2 een vertegenwoordiger aan. Dat staat in artikel 42 lid 1 Cyberbeveiligingswet. Die plicht geldt alleen als hij nog geen vertegenwoordiger heeft aangewezen in een lidstaat waar hij zijn diensten aanbiedt.
Volgens overweging 116 van de NIS2 richtlijn treedt de vertegenwoordiger namens de aanbieder op, ook bij het melden van incidenten. Volgens die overweging kunnen de bevoegde autoriteit en het CSIRT zich tot hem wenden.
De aanbieder valt volgens artikel 26 lid 3 van de richtlijn dan onder de lidstaat waar de vertegenwoordiger is gevestigd.
Wat de zorgplicht onder NIS2 vraagt van een aanbieder
Een aanbieder van een platform voor socialenetwerkdiensten heeft onder NIS2 de zorgplicht van artikel 21 Cyberbeveiligingswet. Daarbij horen maatregelen voor ten minste de tien onderwerpen uit lid 3, zoals incidentenbehandeling en toegangsbeleid.
De technische eisen voor die maatregelen staan voor hem in Uitvoeringsverordening 2024/2690, die in elke lidstaat rechtstreeks geldt. Volgens overweging 84 van de NIS2 richtlijn zijn de regels voor deze aanbieders Europees geharmoniseerd vanwege het grensoverschrijdende karakter van hun diensten.
Artikel 4 onder j Cyberbeveiligingsbesluit zet daarom de artikelen 6 tot en met 18 van dat besluit voor hem buiten werking, zolang hij uitsluitend van deze soort entiteit is.
Een significant incident bij een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2
Een incident bij een platform voor socialenetwerkdiensten is onder NIS2 volgens artikel 13 van Uitvoeringsverordening 2024/2690 significant als het aan een of meer van deze criteria voldoet:
- het platform is volledig onbeschikbaar voor meer dan 5 procent of meer dan 1 miljoen van zijn gebruikers in de Europese Unie, afhankelijk van welk aantal het kleinste is;
- even zoveel gebruikers hebben last van een beperkte beschikbaarheid van het platform;
- de integriteit, vertrouwelijkheid of authenticiteit van gegevens van het platform is aangetast door een vermoedelijk kwaadwillige handeling;
- zo'n aantasting van gegevens raakt even zoveel gebruikers.
Hoe je een significant incident meldt, staat bij de meldplicht onder NIS2.
Houd daarom bij hoeveel gebruikers het platform in de Europese Unie heeft, zodat je bij een storing meteen kunt toetsen. Spreek af wie beoordeelt of een incident significant is, wie vervangt en hoe die buiten kantooruren bereikbaar is. Noteer wanneer het incident bekend werd en wanneer is gemeld.
Registreren als aanbieder onder NIS2
Een aanbieder van een platform voor socialenetwerkdiensten die onder NIS2 een essentiële of belangrijke entiteit is, geeft volgens artikel 47 Cyberbeveiligingswet gegevens door. Dat doet hij voor het register van Enisa, het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging.
Het gaat om de naam, de sector en soort entiteit, het adres van de hoofdvestiging of de vertegenwoordiger, actuele contactgegevens, de lidstaten waar het platform diensten verleent en de IP-bereiken. Een nieuwe aanbieder levert ze binnen een maand nadat hij zich als zo'n entiteit kwalificeert.
Een wijziging geeft hij volgens artikel 47 lid 5 onverwijld en uiterlijk binnen drie maanden door. Voor het nationale register van de registratieplicht onder NIS2 is dat volgens artikel 44 lid 2 twee weken.
Leg daarom vast wie bij een wijziging in IP-bereiken, contactpersonen of lidstaten beide registers bijwerkt en de bevestiging bewaart.
Een platform voor socialenetwerkdiensten onder NIS2 in je eigen organisatie
Gebruikt je organisatie een platform voor socialenetwerkdiensten, dan liggen de plichten onder NIS2 voor dat platform bij de aanbieder. Of je organisatie zelf een entiteit is, bepalen haar eigen sector en omvang; dat lees je bij wanneer NIS2 verplicht is.
“Het Microsoft-account is keurig geblokkeerd, maar de vertrokken medewerker kan nog in het bankpakket, het socialmedia-account van het bedrijf en een klantenportaal. Die diensten vallen buiten de centrale aanmelding, en niemand had een overzicht.”
Ardo Hoogeveen, oprichter en Security Officer van ClickOn
Houd daarom bij welke zakelijke accounts op sociale netwerken er zijn en wie ze beheert. Laat bij vertrek bevestigen dat de toegang is beëindigd of overgedragen. Koppel waar het platform dat ondersteunt persoonlijke accounts aan het bedrijfsaccount, zodat je bij vertrek één persoon afsluit.
Zo helpt ClickOn
ClickOn beheert de accounts op de Microsoft 365-werkplek. ClickOn geeft bij elk vertrek aan welke toegang buiten dat beheer de organisatie zelf nog moet afsluiten, zoals een bedrijfsaccount op een sociaal netwerk.
Bij een incident levert ClickOn de technische informatie voor de beoordeling en de melding, zoals een tijdlijn. ClickOn helpt de technische registratiegegevens zoals IP-adressen actueel te houden. Of een incident significant is en wie meldt, beslist je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.