EU-CyCLONe onder NIS2: wat is het Europese crisisnetwerk?
Gepubliceerd Geupdate
EU-CyCLONe onder NIS2 is het Europese netwerk waarin de autoriteiten voor cybercrisisbeheer van de lidstaten van de Europese Unie grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crises samen voorbereiden, beoordelen en coördineren. Nederland is erin vertegenwoordigd via de Minister van Justitie en Veiligheid, die als cybercrisisbeheerautoriteit verantwoordelijk is voor het beheer van grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crises.
EU-CyCLONe onder NIS2 heet in het Engels het European cyber crisis liaison organisation network en in de memorie van toelichting bij de Cyberbeveiligingswet het EU-netwerk van verbindingsorganisaties voor cybercrises.
EU-CyCLONe werkt op operationeel niveau, tussen de lidstaten en de instellingen, organen en agentschappen van de Europese Unie.
Voor een organisatie lopen de plichten via de Cyberbeveiligingswet. Een essentiële of belangrijke entiteit meldt een significant incident bij haar eigen CSIRT en bevoegde autoriteit. Ze vangt een grootschalig incident op in het crisisbeheer dat bij haar zorgplicht hoort.
De NIS2 richtlijn richt het netwerk op in artikel 16. De Cyberbeveiligingswet regelt de Nederlandse kant: artikel 18 wijst de cybercrisisbeheerautoriteit aan.
Feitenkader EU-CyCLONe onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Oprichting | artikel 16 lid 1 NIS2 richtlijn |
| In werking | 16 januari 2023, met de NIS2 richtlijn, artikel 45 |
| Plaats in de richtlijn | hoofdstuk III, samenwerking op Unie- en internationaal niveau |
| Werkterrein | grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crises, artikel 6 punt 7 |
| Nederlandse cybercrisisbeheerautoriteit | Minister van Justitie en Veiligheid, artikel 18 Cyberbeveiligingswet |
| Uitvoering in de praktijk | NCTV en NCSC, onder de Minister van Justitie en Veiligheid |
| Nationaal plan | Landelijk Crisisplan Digitaal, artikel 20 Cyberbeveiligingswet, uitvoering van artikel 9 lid 4 NIS2 richtlijn |
| Verslag over trends | aan de samenwerkingsgroep, artikel 16 lid 5 |
Wat EU-CyCLONe onder NIS2 is
EU-CyCLONe onder NIS2 is het netwerk voor cybercrises in hoofdstuk III van de NIS2 richtlijn, over samenwerking op Europees en internationaal niveau, naast de samenwerkingsgroep en het netwerk van CSIRT's. De richtlijn trad volgens artikel 45 op 16 januari 2023 in werking.
Het CSIRT-netwerk en EU-CyCLONe maken volgens artikel 15 lid 6 van de richtlijn procedurele afspraken en werken op basis daarvan samen. De samenwerkingsgroep geeft beide netwerken volgens artikel 14 lid 4 strategische richtsnoeren over opkomende kwesties.
ENISA verzorgt volgens artikel 16 lid 2 het secretariaat van EU-CyCLONe.
Welke rol EU-CyCLONe in andere wetten heeft, staat bij EU-CyCLONe in andere wetten en normen.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wat EU-CyCLONe onder NIS2 voor jouw organisatie betekent
Voor jouw organisatie heeft EU-CyCLONe onder NIS2 geen eigen plicht of contactpunt. Wel brengt EU-CyCLONe volgens artikel 16 lid 5 regelmatig verslag uit aan de samenwerkingsgroep over trends, met name over de gevolgen voor essentiële en belangrijke entiteiten.
Is je organisatie een essentiële of belangrijke entiteit, dan meld je een significant incident bij je CSIRT en je bevoegde autoriteit, zoals staat bij de meldplicht onder NIS2. In de vroegtijdige waarschuwing geef je volgens artikel 26 lid 2 Cyberbeveiligingswet aan of het incident grensoverschrijdende gevolgen kan hebben.
Crisisbeheer hoort volgens artikel 21 lid 3 onder c Cyberbeveiligingswet bij de zorgplicht, samen met bedrijfscontinuïteit, back-upbeheer en herstelplannen.
Een grootschalig incident kan ook de Microsoft 365-omgeving raken waarin je incidentplan en contactlijsten staan.
Bewaar daarom de contactgegevens van medewerkers, leveranciers, verzekeraar en adviseurs ook buiten die omgeving. Houd ze actueel.
Wanneer EU-CyCLONe onder NIS2 in actie komt
EU-CyCLONe onder NIS2 komt in actie bij een grootschalig cyberbeveiligingsincident. Volgens artikel 6 punt 7 van de richtlijn is dat een incident dat te groot is om door een getroffen lidstaat alleen te worden verholpen. Volgens datzelfde punt is dat ook een incident dat significante gevolgen heeft voor ten minste twee lidstaten.
Heeft zo'n incident een aanzienlijke impact op diensten die onder de richtlijn vallen, of dreigt dat, dan is de Europese Commissie lid van EU-CyCLONe. Zonder zo'n impact is de Commissie waarnemer.
EU-CyCLONe onder NIS2 heeft volgens artikel 16 lid 3 van de richtlijn vijf taken. Het netwerk:
- verhoogt de paraatheid van de lidstaten op grootschalige incidenten, ook als er geen crisis is;
- bouwt een gedeeld situationeel bewustzijn van grootschalige incidenten en crises op;
- beoordeelt de gevolgen en de impact van zo'n incident en stelt maatregelen voor die de schade beperken;
- coördineert het beheer van het incident en ondersteunt de besluitvorming op politiek niveau;
- bespreekt op verzoek van een lidstaat diens nationale plan voor grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crisisrespons.
De Nederlandse deelnemer aan EU-CyCLONe onder NIS2
De Nederlandse deelnemer aan EU-CyCLONe onder NIS2 is de Minister van Justitie en Veiligheid. Artikel 18 Cyberbeveiligingswet wijst hem aan als cybercrisisbeheerautoriteit, de autoriteit die elke lidstaat volgens artikel 9 lid 1 van de richtlijn aanwijst voor grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crises.
Volgens de memorie van toelichting bij de Cyberbeveiligingswet vervullen de NCTV en het NCSC die rol in de praktijk, met de taken uit het Landelijk Crisisplan Digitaal. De NCTV is de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.
Het Landelijk Crisisplan Digitaal is volgens diezelfde toelichting het nationale plan voor grootschalige cyberbeveiligingsincidenten en crisisrespons uit artikel 20; hoe het naast de nationale cyberbeveiligingsstrategie staat, lees je daar.
Zo helpt ClickOn
Voor de Microsoft 365-werkplek richt ClickOn detectie en alertering in. Bij een incident houdt ClickOn een tijdlijn bij van wat er gebeurde en welke maatregelen zijn genomen.
ClickOn beperkt de schade, herstelt systemen uit de back-up en levert de technische informatie aan die nodig is voor de beoordeling en de melding. Of het incident gemeld moet worden, beslist je eigen organisatie. Je eigen organisatie meldt ook op eigen naam.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.