Internetknooppunt onder NIS2: definitie, plichten en significante incidenten
Gepubliceerd Geupdate
Een internetknooppunt onder NIS2 is volgens de wet een netwerkfaciliteit. Die faciliteit verbindt meer dan twee onafhankelijke netwerken, de autonome systemen, onderling. Dat doet ze in de eerste plaats zodat die netwerken gemakkelijk internetverkeer uitwisselen. Een aanbieder van een internetknooppunt die in Nederland is gevestigd en middelgroot of groter is, valt als belangrijke of essentiële entiteit onder de Cyberbeveiligingswet.
Een internetknooppunt onder NIS2 heet in de Engelse tekst van de richtlijn een internet exchange point, afgekort IXP.
Over het netwerkplatform van een aanbieder van een internetknooppunt wisselen zijn leden of klanten hun IP-verkeer rechtstreeks met elkaar uit.
Voor aanbieders van internetknooppunten werken het Cyberbeveiligingsbesluit en een ministeriële regeling de zorgplicht uit. Die regeling bepaalt ook wanneer een incident significant is.
Het internetknooppunt raakt aanbieders van internetknooppunten die in Nederland zijn gevestigd. Via hen raakt het internetknooppunt de netwerken die er verkeer uitwisselen.
Ben je aanbieder van een internetknooppunt, leg dan vooraf vast hoe je het totale verkeer over je platform meet, zodat je een significante uitval op tijd herkent.
De Cyberbeveiligingswet en de NIS2 richtlijn gebruiken dezelfde definitie. De definitie van een internetknooppunt staat in artikel 1 Cyberbeveiligingswet en in artikel 6 punt 18 van de NIS2 richtlijn.
Feitenkader internetknooppunt onder NIS2
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Definitie | artikel 1 Cyberbeveiligingswet, woordelijk gelijk aan artikel 6 punt 18 NIS2 richtlijn |
| Sector | digitale infrastructuur, bijlage 1 Cyberbeveiligingswet |
| Toepassing | gevestigd in Nederland, artikel 4 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Categorie | belangrijk als middelgroot, artikel 12 lid 1 onder a; essentieel daarboven, artikel 8 lid 1 onder f; essentieel als kritieke entiteit, artikel 8 lid 1 onder i; essentieel na aanwijzing, artikel 9 Cyberbeveiligingswet |
| Zorgplicht | artikel 6 tot en met 18 Cyberbeveiligingsbesluit, met nadere regels in de regeling Staatscourant 2026, 25627 |
| Registratie | nationaal register, artikel 44 Cyberbeveiligingswet |
| Significant incident | artikel 9 regeling Staatscourant 2026, 25627 |
| Bevoegde autoriteit | Minister van Economische Zaken, artikel 15 lid 1 Cyberbeveiligingswet |
| Toezicht | Rijksinspectie Digitale Infrastructuur |
Wat een internetknooppunt onder NIS2 is
Een internetknooppunt onder NIS2 is een begrip uit artikel 1 van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van de NIS2 richtlijn. Naast het doel, de uitwisseling van internetverkeer, stelt de definitie drie voorwaarden aan een internetknooppunt zoals AMS-IX in Amsterdam:
- de faciliteit verbindt uitsluitend autonome systemen;
- twee deelnemers wisselen hun verkeer uit zonder dat het via een derde autonoom systeem hoeft te gaan;
- de faciliteit laat het uitgewisselde verkeer zoals het is, zonder het te wijzigen of op een andere manier te verstoren.
Volgens de toelichting bij de ministeriële regeling Staatscourant 2026, 25627 is het goed functioneren van internetknooppunten essentieel voor het functioneren van het internet als geheel. De dienstverlening van de aanbieder omvat het netwerkplatform en de ondersteunende diensten die daarvoor nodig zijn.
Wil je weten welke andere wet het internetknooppunt gebruikt en waarvoor, dan lees je dat bij internetknooppunt in andere wetten.
Werkplekbeheer en Compliant
Audit-klaar wórden is stap één. Met compliant werkplekbeheer houd je het daarna aantoonbaar werkend, vaste prijs per werkplek, van MKB tot Enterprise.
Kies dit als je op je eigen Microsoft 365-licentie blijft en de technische basis op orde wilt: beheer, back-up, endpointbescherming en toegangsbeheer.
Kies dit als je naast de techniek ook je mensen wilt meenemen. Inclusief Business Premium en security awareness-training.
Kies dit als een opdrachtgever, tender of norm bewijs van je vraagt. Inclusief de Purview- en Defender-suites, monitoring en de rapportage waar een auditor om vraagt.
Kies dit als je organisatie uit Compliant MKB groeit en op Microsoft 365 E5 wilt draaien.
Wanneer een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 valt
Een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 valt onder de Cyberbeveiligingswet als hij in Nederland is gevestigd en middelgroot of groter is. Hij valt er ook onder als hij als kritieke entiteit is aangemerkt. Hetzelfde geldt als een minister hem aanwijst. Aanbieders van internetknooppunten horen volgens bijlage 1 tot de sector digitale infrastructuur. Dat is een van de sectoren onder NIS2. De wet geldt volgens artikel 4 lid 1 voor een aanbieder die in Nederland is gevestigd en zijn diensten in Nederland of een andere lidstaat verleent.
Een middelgrote aanbieder van een internetknooppunt is volgens artikel 12 lid 1 onder a een belangrijke entiteit. Een grotere aanbieder is volgens artikel 8 lid 1 onder f een essentiële entiteit. Middelgroot of groter is een aanbieder met minstens 50 personen, of met een jaaromzet en een balanstotaal van elk meer dan 10 miljoen euro, zoals de size-cap-regel onder NIS2 uitlegt.
Een kleinere aanbieder valt onder de wet als hij als kritieke entiteit is aangemerkt. Een kritieke entiteit is namelijk volgens artikel 8 lid 1 onder i altijd een essentiële entiteit, ongeacht de omvang. Ook kan een minister een kleinere aanbieder volgens artikel 9 als essentiële entiteit aanwijzen. Dat kan onder meer als die in Nederland als enige een dienst verleent die essentieel is voor kritieke maatschappelijke of economische activiteiten.
Beide categorieën hebben dezelfde plichten, maar niet hetzelfde toezicht; hoe dat uitpakt, staat bij essentiële en belangrijke entiteit onder NIS2. Wil je de hele toets voor je eigen organisatie doorlopen, dan staat die bij wanneer NIS2 verplicht is.
Wat een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 moet doen
Een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 heeft de zorgplicht en de meldplicht van de Cyberbeveiligingswet. Het Cyberbeveiligingsbesluit werkt die zorgplicht voor aanbieders van internetknooppunten uit in de artikelen 6 tot en met 18. Artikel 4 van dat besluit verwijst namelijk alleen andere digitale aanbieders naar Uitvoeringsverordening 2024/2690.
Een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 geeft volgens artikel 44 Cyberbeveiligingswet zijn gegevens door voor het nationale register. Dat zijn onder meer zijn naam, adres, contactgegevens met zijn IP-bereiken en de sector waartoe hij behoort. De stappen voor die registratie staan bij de registratieplicht onder NIS2.
Biedt een entiteit ook cloudcomputingdiensten aan, dan gelden volgens de nota van toelichting bij het Cyberbeveiligingsbesluit beide regimes naast elkaar. Dat zijn de uitvoeringsverordening voor de clouddienst en het besluit voor het internetknooppunt.
De Regeling cyberbeveiliging EZK is de ministeriële regeling uit Staatscourant 2026, 25627. Die regeling werkt de Cyberbeveiligingswet en het Cyberbeveiligingsbesluit uit voor de sectoren waarvoor de Minister van Economische Zaken de bevoegde autoriteit is. Voor aanbieders van internetknooppunten geeft de regeling nadere regels voor de zorgplicht.
Toezicht op de naleving van die plichten houdt de RDI, die de Minister van Economische Zaken daarvoor heeft aangewezen.
Wanneer een incident bij een internetknooppunt onder NIS2 significant is
Voor een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 is een incident volgens artikel 9 van de regeling Staatscourant 2026, 25627 in ieder geval significant als:
- ten minste 25 procent van het actuele totale verkeer over het knooppunt, gemeten in bits per seconde, 30 minuten of langer is uitgevallen;
- de integriteit, vertrouwelijkheid of authenticiteit van gegevens die bij de dienstverlening worden opgeslagen, verzonden of verwerkt, is aangetast, met gevolgen voor meer dan 5 procent van de gebruikers.
Het eerste criterium werkt volgens de toelichting bij de regeling artikel 25 lid 2 onder a Cyberbeveiligingswet uit, de ernstige operationele verstoring van de dienst. Een onderbreking die een voorzien gevolg is van gepland onderhoud, is volgens artikel 7 lid 3 van de regeling niet significant.
De aanbieder van een internetknooppunt meldt een significant incident bij het CSIRT, waarvan het NCSC de taken uitvoert. Hij meldt het ook bij de bevoegde autoriteit. Leg daarom vast wie beoordeelt of een storing significant is en wie meldt, met een vervanger die ook buiten kantooruren bereikbaar is.
Een internetknooppunt onder NIS2 en de netwerken die erop aansluiten
Een aanbieder van een internetknooppunt onder NIS2 informeert de ontvangers van zijn diensten volgens artikel 30 Cyberbeveiligingswet onverwijld over een significant incident dat de dienstverlening aan hen nadelig kan beïnvloeden. Is je internetprovider zelf een essentiële of belangrijke entiteit, dan heeft je internetprovider dezelfde plicht tegenover jou.
Geef berichten van je internetprovider over een significant incident daarom een vaste ontvanger in je organisatie, met een vervanger bij afwezigheid. Test af en toe of zulke berichten daar aankomen.
Zo helpt ClickOn
ClickOn zorgt dat waarschuwingen en storingsberichten over de omgeving die ClickOn beheert, bij een vaste ontvanger terechtkomen. ClickOn test die meldroutes.
Bij een incident levert ClickOn technische informatie voor de beoordeling en de melding, zoals een tijdlijn van wat er gebeurde. Of een incident significant is en of je het meldt, beslist je eigen organisatie.
Kies per stap de route die past
ClickOn voert de ICT-laag van NIS2 uit en levert het bewijs. Beleid, governance en de formele audit blijven bij je adviseur of auditor.