NIS2 voor accountantskantoren

Accountantskantoren vallen niet rechtstreeks onder NIS2. De verplichtingen bereiken accountants via hun klantenportefeuille: zodra daar een gemeente, zorginstelling, netbeheerder of andere NIS2-plichtige organisatie in zit, wordt het kantoor onderdeel van diens toeleveringsketen. ClickOn, managed service provider (MSP) voor het MKB en zelf ISO 27001-gecertificeerd sinds 2021, levert compliant werkplekbeheer dat de NIS2-maatregelen standaard ingebouwd heeft.

Vallen accountantskantoren onder NIS2?

Accountantskantoren vallen niet rechtstreeks onder NIS2. Accountancy staat niet in bijlage 1 of 2, ongeacht de omvang van het kantoor. De plicht ontstaat alleen indirect, via de opdrachtgever.

De keten is de route waarlangs NIS2 wel binnenkomt. Opdrachtgevers die zelf onder NIS2 vallen, moeten hun toeleveringsketen beheersen en leggen hun beveiligingseisen daarom contractueel door aan de bedrijven die voor hen werken. Dat gebeurt in deze situaties:

• Klanten die zelf onder de wet vallen moeten hun toeleveringsketen beheersen en beginnen bij de partijen met de diepste toegang. De controlerend accountant heeft toegang tot de financiële kern van die organisatie en staat daarmee bovenaan in hun risicoanalyse.
• Publieke opdrachtgevers zetten de eis door in de aanbesteding van de controleopdracht, met een beveiligingsparagraaf die los staat van de accountancy-eisen.
• De Wwft verplicht tot cliëntenonderzoek en het bewaren daarvan, met een eigen bewaar- en beveiligingsregime dat naast de AVG loopt.

De NBA-beroepsregels stellen eisen aan dossiervorming en geheimhouding, maar zijn geen informatiebeveiligingsnorm. Ze bepalen wat je moet vastleggen, niet hoe je het beveiligt.

Wat de Cyberbeveiligingswet verandert

Wat NIS2-plichtige opdrachtgevers van je eisen

NIS2-plichtige opdrachtgevers eisen van accountantskantoren aantoonbare beveiligingsmaatregelen, meestal als beveiligingsvragenlijst bij een aanbesteding of contractverlenging. De vragen komen telkens op hetzelfde neer:

• Multifactorauthenticatie (MFA) op alle accounts, ook voor uitvoerend personeel.
• Geteste back-ups van projectdata, calculaties en administratie, met een hersteltermijn.
• Tijdige updates en patching van werkplekken, servers en software.
• Toegangsbeheer: wie kan bij tekeningen, contracten en persoonsgegevens en wordt toegang ingetrokken bij uitdiensttreding.
• Incidentafspraken: bij wie meld je een hack of datalek en hoe snel.
• Steeds vaker een certificaat zoals ISO 27001 of in het MKB de NIS2 Supply Chain-certificering, als bewijs dat de maatregelen structureel geborgd zijn.

Een niet-ingevulde vragenlijst is genoeg om een bieding terzijde te laten leggen. Opdrachtgevers lopen zelf boete- en aansprakelijkheidsrisico onder NIS2, met boetes tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet voor essentiële entiteiten en 7 miljoen euro of 1,4 procent voor belangrijke entiteiten (NIS2-richtlijn, 2022). Dat risico nemen ze niet over van een leverancier die het bewijs niet heeft.

De ICT van een accountantskantoor en waar NIS2 die raakt

ClickOn beheert de digitale werkplek: Microsoft 365, de apparaten die eraan hangen en de accounts die erop inloggen. Dat is het deel van je ICT waar de beveiligingsvragenlijst van een opdrachtgever vrijwel volledig over gaat. Vakapplicaties, klantsystemen en het beleidswerk vallen erbuiten en dat staat hieronder net zo expliciet.

Wat je gebruikt	Waar de eis op landt	ClickOn
Microsoft 365: mail, dossiers en klantcommunicatie	Jaarrekeningen, managementletters en aanslagen lopen per mail. Een gekaapte mailbox bij een accountant geeft toegang tot de cijfers van de hele portefeuille.	Beheerd
Laptops en telefoons bij de klant en thuis	Controlewerkzaamheden gebeuren op locatie, met klantdata op het toestel en in het jaarrekeningdossier.	Beheerd
Accounts van accountants, assistenten en seizoenskrachten	In het aangifteseizoen werken tijdelijke krachten onder tijdsdruk mee aan dossiers en wordt er veel gedeeld, juist wanneer toegangsbeheer het slechtst wordt bijgehouden. Toegang intrekken na afloop is een vaste vraag in elke vragenlijst.	Beheerd
Inloggegevens voor de administratie en het boekhoudpakket van de klant	Je logt in op de omgeving van je klant. Die omgeving is van hem, maar jouw account en apparaat staan in zijn risicoanalyse.	Buiten scope, toegang wel beheerd
Controle- en samenstelsoftware en het aangifteportaal	De vakapplicaties waarin het dossier zelf leeft. De leverancier beveiligt het platform, jij bepaalt wie inlogt en met welke authenticatie.	Buiten scope, toegang wel beheerd

De regel erachter is simpel: alles wat via een Microsoft 365-account bereikbaar is, richt ClickOn in volgens de norm en bewijst het maandelijks. Alles wat een eigen applicatie of installatie is, blijft van jou of van je leverancier, met uitzondering van wie er toegang toe krijgt en vanaf welk apparaat. Dat laatste is in de praktijk de helft van de vragenlijst.

Het ICT-deel van NIS2, aantoonbaar geregeld

Vraagt je opdrachtgever om bewijs? ClickOn richt het ICT-deel van je NIS2-traject in, of beheert je werkplekken met de maatregelen standaard ingebouwd.

Bekijk het NIS2-trajectBekijk werkplekbeheer

NIS2 ook voor andere branches in zakelijke dienstverlening

• NIS2 voor administratiekantoren
• NIS2 voor advocatenkantoren
• NIS2 voor arbodiensten
• NIS2 voor assurantietussenpersonen
• NIS2 voor auditbureaus
• NIS2 voor bedrijfsadviesbureaus
• NIS2 voor bedrijfsmakelaars
• NIS2 voor belastingadvieskantoren
• NIS2 voor callcenters
• NIS2 voor compliance adviesbureaus
• NIS2 voor deurwaarderskantoren
• NIS2 voor detacheringsbureaus
• NIS2 voor financieel adviseurs
• NIS2 voor hypotheekadviseurs
• NIS2 voor incassobureaus
• NIS2 voor inkoopadviesbureaus
• NIS2 voor interim managementbureaus
• NIS2 voor loopbaancoachingsbureaus
• NIS2 voor marktonderzoeksbureaus
• NIS2 voor mediationbureaus
• NIS2 voor notariskantoren
• NIS2 voor octrooibureaus
• NIS2 voor outplacementbureaus
• NIS2 voor pensioenadvieskantoren
• NIS2 voor recruitmentbureaus
• NIS2 voor re integratiebureaus
• NIS2 voor salarisadministratiekantoren
• NIS2 voor subsidieadviesbureaus
• NIS2 voor trainings en opleidingsbureaus
• NIS2 voor uitzendbureaus
• NIS2 voor vermogensbeheerders
• NIS2 voor vertaalbureaus

Andere normen die voor accountantskantoren meespelen

Naast de Cyberbeveiligingswet vragen opdrachtgevers en toezichthouders bij accountantskantoren regelmatig naar de normen hieronder. Ze overlappen met de maatregelen op deze pagina, maar hebben elk een eigen grondslag.

ISO 27001

ISO 27001 is de internationale norm voor informatiebeveiliging en het bewijsstuk dat opdrachtgevers het vaakst uitvragen. De norm toont aan dat maatregelen structureel geborgd zijn in plaats van incidenteel geregeld en overlapt grotendeels met de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet.

AVG

In je dossiers zitten persoonsgegevens uit de administratie van je klanten, hun personeelsbestanden en je eigen dossiers. De AVG verplicht tot passende technische en organisatorische maatregelen en geldt ongeacht de omvang van je kantoor. De Autoriteit Persoonsgegevens handhaaft bij een datalek als die maatregelen niet aantoonbaar zijn.

Veelgestelde vragen over NIS2 voor accountantskantoren

Valt een accountantskantoor onder NIS2?

Nee. Accountancy staat niet in bijlage 1 of 2 van de Cyberbeveiligingswet, ongeacht de omvang van het kantoor. De eisen komen binnen via de klantenportefeuille: zit daar een gemeente, zorginstelling of netbeheerder in, dan ben je onderdeel van diens toeleveringsketen.

Waarom staat de accountant bovenaan in de risicoanalyse van een klant?

Omdat de controlerend accountant toegang heeft tot de financiële kern van de organisatie. Klanten die zelf onder de wet vallen moeten hun toeleveringsketen beheersen en beginnen bij de partijen met de diepste toegang.

Dekken de NBA-beroepsregels dit al af?

Nee. De beroepsregels stellen eisen aan dossiervorming en geheimhouding, maar zijn geen informatiebeveiligingsnorm. Ze bepalen wat je moet vastleggen, niet hoe je het beveiligt. Voor dat laatste kijkt een opdrachtgever naar ISO 27001 of naar de maatregelen zelf.

Wat maakt het aangifteseizoen een risicoperiode?

Dan werken tijdelijke krachten mee in dossiers en wordt er onder tijdsdruk gedeeld. Toegangsbeheer is op dat moment het slechtst bijgehouden, terwijl het intrekken van toegang na afloop een vaste vraag is in elke beveiligingsvragenlijst.

Welk deel van de ICT van een accountantskantoor valt buiten de scope van ClickOn?

Buiten scope vallen de controle- en samenstelsoftware, het aangifteportaal en de administratie- en boekhoudsystemen van je klanten. Wie op die systemen inlogt en vanaf welk apparaat, beheert ClickOn wel.