NIS2 voor bedrijfsadvies-, consultancy- en organisatieadviesbureaus

Bedrijfsadvies-, consultancy- en organisatieadviesbureaus vallen niet rechtstreeks onder NIS2. De verplichtingen bereiken adviesbureaus via hun opdrachtgevers en die zijn bij trajecten van enige omvang vrijwel altijd groot of publiek. ClickOn, managed service provider (MSP) voor het MKB en zelf ISO 27001-gecertificeerd sinds 2021, levert compliant werkplekbeheer dat de NIS2-maatregelen standaard ingebouwd heeft.

Vallen adviesbureaus onder NIS2?

Bedrijfsadvies-, consultancy- en organisatieadviesbureaus vallen niet rechtstreeks onder NIS2. Advisering staat niet in bijlage 1 of 2, ongeacht de omvang van het bureau. De plicht ontstaat alleen indirect, via de opdrachtgever.

De keten is de route waarlangs NIS2 wel binnenkomt. Opdrachtgevers die zelf onder NIS2 vallen, moeten hun toeleveringsketen beheersen en leggen hun beveiligingseisen daarom contractueel door aan de bedrijven die voor hen werken. Dat gebeurt in deze situaties:

• Publieke opdrachtgevers: gemeenten, provincies, waterschappen en zorginstellingen besteden adviestrajecten aan met een beveiligingsparagraaf in het bestek. Gemeenten, provincies en waterschappen zijn van rechtswege essentiële entiteit; zorginstellingen vallen er boven de omvangdrempel onder.
• Grote zakelijke opdrachtgevers: bedrijven die onder de wet vallen nemen hun adviseurs mee in de beoordeling van hun toeleveringsketen.
• Toegang tot de eigen omgeving van de klant: bij implementatie- en verandertrajecten krijg je vaak een account in zijn systemen en werk je in zijn documentomgeving.

De informatie die je onderweg tegenkomt maakt het bureau interessanter dan zijn omvang doet vermoeden: reorganisatieplannen, overnamedossiers, businesscases en de vraag waarom een afdeling niet functioneert. Je verzamelt in korte tijd meer inzicht in een organisatie dan de meeste medewerkers ooit krijgen. Over meerdere opdrachtgevers heen levert dat een dossier op dat waardevoller is dan elk afzonderlijk rapport.

Wat de Cyberbeveiligingswet verandert

Wat NIS2-plichtige opdrachtgevers van je eisen

NIS2-plichtige opdrachtgevers eisen van adviesbureaus aantoonbare beveiligingsmaatregelen, meestal als beveiligingsvragenlijst bij een aanbesteding of contractverlenging. De vragen komen telkens op hetzelfde neer:

• Multifactorauthenticatie (MFA) op alle accounts, ook voor uitvoerend personeel.
• Geteste back-ups van projectdata, calculaties en administratie, met een hersteltermijn.
• Tijdige updates en patching van werkplekken, servers en software.
• Toegangsbeheer: wie kan bij tekeningen, contracten en persoonsgegevens en wordt toegang ingetrokken bij uitdiensttreding.
• Incidentafspraken: bij wie meld je een hack of datalek en hoe snel.
• Steeds vaker een certificaat zoals ISO 27001 of in het MKB de NIS2 Supply Chain-certificering, als bewijs dat de maatregelen structureel geborgd zijn.

Een niet-ingevulde vragenlijst is genoeg om een bieding terzijde te laten leggen. Opdrachtgevers lopen zelf boete- en aansprakelijkheidsrisico onder NIS2, met boetes tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet voor essentiële entiteiten en 7 miljoen euro of 1,4 procent voor belangrijke entiteiten (NIS2-richtlijn, 2022). Dat risico nemen ze niet over van een leverancier die het bewijs niet heeft.

De ICT van een adviesbureau en waar NIS2 die raakt

ClickOn beheert de digitale werkplek: Microsoft 365, de apparaten die eraan hangen en de accounts die erop inloggen. Dat is het deel van je ICT waar de beveiligingsvragenlijst van een opdrachtgever vrijwel volledig over gaat. De omgeving van de opdrachtgever, projectsoftware en het beleidswerk vallen erbuiten en dat staat hieronder net zo expliciet.

Wat je gebruikt	Waar de eis op landt	ClickOn
Microsoft 365: mail, projectdossiers en rapportages	Adviesrapporten, interviewverslagen en tussentijdse bevindingen van meerdere opdrachtgevers staan hier bij elkaar, vaak voordat de opdrachtgever ze intern heeft gedeeld.	Beheerd
Laptops en telefoons bij de opdrachtgever	Adviestrajecten lopen op locatie, met documentatie van de klant op het toestel.	Beheerd
Accounts van adviseurs, associates en zelfstandigen	Projectteams wisselen per opdracht en worden aangevuld met zelfstandigen. Toegang tot een afgerond dossier moet aantoonbaar worden ingetrokken.	Beheerd
Accounts en documentomgevingen bij de opdrachtgever	Bij implementatietrajecten werk je in zijn omgeving. Die is van hem, jouw account en apparaat staan in zijn risicoanalyse.	Buiten scope, toegang wel beheerd
Project-, uren- en analysesoftware	De registratie van projecten en analyses. De leverancier beveiligt de applicatie, jij bepaalt wie inlogt en met welke rechten.	Buiten scope, toegang wel beheerd

De regel erachter is simpel: alles wat via een Microsoft 365-account bereikbaar is, richt ClickOn in volgens de norm en bewijst het maandelijks. Alles wat een eigen applicatie of installatie is, blijft van jou of van je leverancier, met uitzondering van wie er toegang toe krijgt en vanaf welk apparaat. Dat laatste is in de praktijk de helft van de vragenlijst.

Het ICT-deel van NIS2, aantoonbaar geregeld

Vraagt je opdrachtgever om bewijs? ClickOn richt het ICT-deel van je NIS2-traject in, of beheert je werkplekken met de maatregelen standaard ingebouwd.

Bekijk het NIS2-trajectBekijk werkplekbeheer

NIS2 ook voor andere branches in zakelijke dienstverlening

• NIS2 voor accountantskantoren
• NIS2 voor administratiekantoren
• NIS2 voor advocatenkantoren
• NIS2 voor arbodiensten
• NIS2 voor assurantietussenpersonen
• NIS2 voor auditbureaus
• NIS2 voor bedrijfsmakelaars
• NIS2 voor belastingadvieskantoren
• NIS2 voor callcenters
• NIS2 voor compliance adviesbureaus
• NIS2 voor deurwaarderskantoren
• NIS2 voor detacheringsbureaus
• NIS2 voor financieel adviseurs
• NIS2 voor hypotheekadviseurs
• NIS2 voor incassobureaus
• NIS2 voor inkoopadviesbureaus
• NIS2 voor interim managementbureaus
• NIS2 voor loopbaancoachingsbureaus
• NIS2 voor marktonderzoeksbureaus
• NIS2 voor mediationbureaus
• NIS2 voor notariskantoren
• NIS2 voor octrooibureaus
• NIS2 voor outplacementbureaus
• NIS2 voor pensioenadvieskantoren
• NIS2 voor recruitmentbureaus
• NIS2 voor re integratiebureaus
• NIS2 voor salarisadministratiekantoren
• NIS2 voor subsidieadviesbureaus
• NIS2 voor trainings en opleidingsbureaus
• NIS2 voor uitzendbureaus
• NIS2 voor vermogensbeheerders
• NIS2 voor vertaalbureaus

Andere normen die voor adviesbureaus meespelen

Naast de Cyberbeveiligingswet vragen opdrachtgevers en toezichthouders bij adviesbureaus regelmatig naar de normen hieronder. Ze overlappen met de maatregelen op deze pagina, maar hebben elk een eigen grondslag.

ISO 27001

ISO 27001 is de internationale norm voor informatiebeveiliging en het bewijsstuk dat opdrachtgevers het vaakst uitvragen. De norm toont aan dat maatregelen structureel geborgd zijn in plaats van incidenteel geregeld en overlapt grotendeels met de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet.

AVG

In je dossiers zitten namen en uitspraken uit interviews en persoonsgegevens die je in de systemen van opdrachtgevers tegenkomt. De AVG verplicht tot passende technische en organisatorische maatregelen en geldt ongeacht de omvang van je kantoor. De Autoriteit Persoonsgegevens handhaaft bij een datalek als die maatregelen niet aantoonbaar zijn.

Veelgestelde vragen over NIS2 voor adviesbureaus

Vallen bedrijfsadvies-, consultancy- en organisatieadviesbureaus onder NIS2?

Nee. Advisering staat niet in bijlage 1 of 2 van de Cyberbeveiligingswet. De eisen komen binnen via publieke opdrachtgevers die aanbesteden met een beveiligingsparagraaf en via grote zakelijke opdrachtgevers die hun toeleveringsketen beoordelen.

Waarom is een adviesbureau interessanter dan zijn omvang doet vermoeden?

Omdat het in korte tijd meer inzicht in een organisatie verzamelt dan de meeste medewerkers ooit krijgen: knelpunten, plannen, afgevallen scenario's. Over meerdere opdrachtgevers heen levert dat een waardevoller dossier op dan elk afzonderlijk rapport.

Wat maakt interviewverslagen gevoelig?

Ze bevatten uitspraken met namen erbij, over collega's en over de organisatie. Dat is persoonsgegevensverwerking en tegelijk informatie die intern nog niet gedeeld is.

Wat betekent een account in de omgeving van de opdrachtgever?

Bij implementatie- en verandertrajecten werk je in zijn systemen en documentomgeving. Die omgeving is van hem, maar jouw account en apparaat staan in zijn risicoanalyse.

Welk deel van de ICT van een adviesbureau valt buiten de scope van ClickOn?

Buiten scope vallen de accounts en documentomgevingen bij de opdrachtgever en de project-, uren- en analysesoftware. Wie daarop inlogt en met welke rechten, beheert ClickOn wel.