NIS2 voor advocatenkantoren

Advocatenkantoren vallen niet rechtstreeks onder NIS2. De verplichtingen bereiken advocaten via hun cliënten: bedrijven en instellingen die zelf onder de wet vallen, nemen hun externe raadsman mee in de beoordeling van hun toeleveringsketen. ClickOn, managed service provider (MSP) voor het MKB en zelf ISO 27001-gecertificeerd sinds 2021, levert compliant werkplekbeheer dat de NIS2-maatregelen standaard ingebouwd heeft.

Vallen advocatenkantoren onder NIS2?

Advocatenkantoren vallen niet rechtstreeks onder NIS2. Juridische dienstverlening staat niet in bijlage 1 of 2, ongeacht de omvang van het kantoor. De plicht ontstaat alleen indirect, via de opdrachtgever.

De keten is de route waarlangs NIS2 wel binnenkomt. Opdrachtgevers die zelf onder NIS2 vallen, moeten hun toeleveringsketen beheersen en leggen hun beveiligingseisen daarom contractueel door aan de bedrijven die voor hen werken. Dat gebeurt in deze situaties:

• Zakelijke cliënten in gereguleerde sectoren vragen om aantoonbare maatregelen voordat zij dossiers delen. Bij een overname- of geschildossier gaat het om informatie die koersgevoelig of bedrijfskritisch is.
• Publieke opdrachtgevers zetten de eis door in raamovereenkomsten voor juridische bijstand.
• De geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht stellen een eigen, zwaardere eis: bij een datalek in een advocatendossier lekt informatie die wettelijk beschermd is. Dat is een beroepsrechtelijk probleem bovenop het AVG-probleem. Wat in zo'n dossier staat, zoals een schikkingsbereidheid, een overnameprijs of een strafdossier, is juist bedoeld om niet naar buiten te komen. Wie daar toegang toe krijgt, heeft een positie die met geld niet te herstellen is.

De Verordening op de advocatuur verplicht tot een adequate praktijkvoering, maar schrijft geen concrete beveiligingsmaatregelen voor. Wat een cliënt uitvraagt, komt daardoor uit een ander kader dan wat de beroepsgroep zelf oplegt.

Wat de Cyberbeveiligingswet verandert

Wat NIS2-plichtige opdrachtgevers van je eisen

NIS2-plichtige opdrachtgevers eisen van advocatenkantoren aantoonbare beveiligingsmaatregelen, meestal als beveiligingsvragenlijst bij een aanbesteding of contractverlenging. De vragen komen telkens op hetzelfde neer:

• Multifactorauthenticatie (MFA) op alle accounts, ook voor uitvoerend personeel.
• Geteste back-ups van projectdata, calculaties en administratie, met een hersteltermijn.
• Tijdige updates en patching van werkplekken, servers en software.
• Toegangsbeheer: wie kan bij tekeningen, contracten en persoonsgegevens en wordt toegang ingetrokken bij uitdiensttreding.
• Incidentafspraken: bij wie meld je een hack of datalek en hoe snel.
• Steeds vaker een certificaat zoals ISO 27001 of in het MKB de NIS2 Supply Chain-certificering, als bewijs dat de maatregelen structureel geborgd zijn.

Een niet-ingevulde vragenlijst is genoeg om een bieding terzijde te laten leggen. Opdrachtgevers lopen zelf boete- en aansprakelijkheidsrisico onder NIS2, met boetes tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet voor essentiële entiteiten en 7 miljoen euro of 1,4 procent voor belangrijke entiteiten (NIS2-richtlijn, 2022). Dat risico nemen ze niet over van een leverancier die het bewijs niet heeft.

De ICT van een advocatenkantoor en waar NIS2 die raakt

ClickOn beheert de digitale werkplek: Microsoft 365, de apparaten die eraan hangen en de accounts die erop inloggen. Dat is het deel van je ICT waar de beveiligingsvragenlijst van een opdrachtgever vrijwel volledig over gaat. Het dossiersysteem, externe datarooms en het beleidswerk vallen erbuiten en dat staat hieronder net zo expliciet.

Wat je gebruikt	Waar de eis op landt	ClickOn
Microsoft 365: mail, dossiers en cliëntcommunicatie	Processtukken, schikkingsvoorstellen en vertrouwelijke correspondentie lopen per mail. Dit is de plek waar geheimhouding in de praktijk staat of valt.	Beheerd
Laptops en telefoons in de rechtbank en onderweg	Dossiers gaan mee naar zitting en naar huis, vaak op wisselende apparaten.	Beheerd
Accounts van advocaten, secretariaat, stagiairs en waarnemers	Stagiairs en waarnemers krijgen dossiertoegang voor de duur van een zaak. Intrekken bij afronding is een vaste vraag in elke vragenlijst.	Beheerd
Dossier- en urenregistratiesysteem	De kernregistratie van zaken en dossiers. De leverancier beveiligt de applicatie, jij bepaalt wie inlogt en met welke authenticatie.	Buiten scope, toegang wel beheerd
Datarooms en digitale zittingsomgevingen van derden	Omgevingen die door de wederpartij, de rechtbank of een adviseur worden ingericht. Buiten je eigen beheer, maar je logt er wel vanaf je werkplek op in.	Buiten scope

De regel erachter is simpel: alles wat via een Microsoft 365-account bereikbaar is, richt ClickOn in volgens de norm en bewijst het maandelijks. Alles wat een eigen applicatie of installatie is, blijft van jou of van je leverancier, met uitzondering van wie er toegang toe krijgt en vanaf welk apparaat. Dat laatste is in de praktijk de helft van de vragenlijst.

Het ICT-deel van NIS2, aantoonbaar geregeld

Vraagt je opdrachtgever om bewijs? ClickOn richt het ICT-deel van je NIS2-traject in, of beheert je werkplekken met de maatregelen standaard ingebouwd.

Bekijk het NIS2-trajectBekijk werkplekbeheer

NIS2 ook voor andere branches in zakelijke dienstverlening

• NIS2 voor accountantskantoren
• NIS2 voor administratiekantoren
• NIS2 voor arbodiensten
• NIS2 voor assurantietussenpersonen
• NIS2 voor auditbureaus
• NIS2 voor bedrijfsadviesbureaus
• NIS2 voor bedrijfsmakelaars
• NIS2 voor belastingadvieskantoren
• NIS2 voor callcenters
• NIS2 voor compliance adviesbureaus
• NIS2 voor deurwaarderskantoren
• NIS2 voor detacheringsbureaus
• NIS2 voor financieel adviseurs
• NIS2 voor hypotheekadviseurs
• NIS2 voor incassobureaus
• NIS2 voor inkoopadviesbureaus
• NIS2 voor interim managementbureaus
• NIS2 voor loopbaancoachingsbureaus
• NIS2 voor marktonderzoeksbureaus
• NIS2 voor mediationbureaus
• NIS2 voor notariskantoren
• NIS2 voor octrooibureaus
• NIS2 voor outplacementbureaus
• NIS2 voor pensioenadvieskantoren
• NIS2 voor recruitmentbureaus
• NIS2 voor re integratiebureaus
• NIS2 voor salarisadministratiekantoren
• NIS2 voor subsidieadviesbureaus
• NIS2 voor trainings en opleidingsbureaus
• NIS2 voor uitzendbureaus
• NIS2 voor vermogensbeheerders
• NIS2 voor vertaalbureaus

Andere normen die voor advocatenkantoren meespelen

Naast de Cyberbeveiligingswet vragen opdrachtgevers en toezichthouders bij advocatenkantoren regelmatig naar de normen hieronder. Ze overlappen met de maatregelen op deze pagina, maar hebben elk een eigen grondslag.

ISO 27001

ISO 27001 is de internationale norm voor informatiebeveiliging en het bewijsstuk dat opdrachtgevers het vaakst uitvragen. De norm toont aan dat maatregelen structureel geborgd zijn in plaats van incidenteel geregeld en overlapt grotendeels met de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet.

AVG

In je dossiers zitten persoonsgegevens van cliënten en wederpartijen en in strafzaken ook bijzondere categorieën persoonsgegevens. De AVG verplicht tot passende technische en organisatorische maatregelen en geldt ongeacht de omvang van je kantoor. De Autoriteit Persoonsgegevens handhaaft bij een datalek als die maatregelen niet aantoonbaar zijn.

Veelgestelde vragen over NIS2 voor advocatenkantoren

Valt een advocatenkantoor onder NIS2?

Nee. Juridische dienstverlening staat niet in bijlage 1 of 2 van de Cyberbeveiligingswet, ongeacht de omvang van het kantoor. De eisen komen binnen via cliënten die zelf onder de wet vallen en hun externe raadsman meenemen in de beoordeling van hun toeleveringsketen.

Hoe verhoudt de geheimhoudingsplicht zich tot deze eisen?

De geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht stellen een eigen, zwaardere eis. Bij een datalek in een advocatendossier lekt informatie die wettelijk beschermd is en dat is een beroepsrechtelijk probleem bovenop het AVG-probleem.

Dekt de Verordening op de advocatuur dit al af?

Die verplicht tot een adequate praktijkvoering maar schrijft geen concrete beveiligingsmaatregelen voor. Wat een cliënt uitvraagt komt daardoor uit een ander kader dan wat de beroepsgroep zelf oplegt.

Waarom is de schade bij een advocatenkantoor van een andere orde?

Wat in een dossier staat is vaak juist bedoeld om niet naar buiten te komen: een schikkingsbereidheid, een overnameprijs, een strafdossier. Wie daar toegang toe krijgt, heeft een positie die met geld niet te herstellen is.

Welk deel van de ICT van een advocatenkantoor valt buiten de scope van ClickOn?

Buiten scope vallen het dossier- en urenregistratiesysteem en de datarooms en digitale zittingsomgevingen die door derden worden ingericht. Wie daarop inlogt en vanaf welk apparaat, beheert ClickOn wel.