NIS2 voor marktonderzoeksbureaus

Marktonderzoeksbureaus vallen niet rechtstreeks onder NIS2. De verplichtingen bereiken onderzoeksbureaus via hun opdrachtgevers en het zwaartepunt ligt bij wat er aan respondentgegevens wordt bewaard. ClickOn, managed service provider (MSP) voor het MKB en zelf ISO 27001-gecertificeerd sinds 2021, levert compliant werkplekbeheer dat de NIS2-maatregelen standaard ingebouwd heeft.

Vallen marktonderzoeksbureaus onder NIS2?

Marktonderzoeksbureaus vallen niet rechtstreeks onder NIS2. Markt- en opinieonderzoek staat niet in bijlage 1 of 2, ongeacht de omvang van het bureau. De plicht ontstaat alleen indirect, via de opdrachtgever.

De keten is de route waarlangs NIS2 wel binnenkomt. Opdrachtgevers die zelf onder NIS2 vallen, moeten hun toeleveringsketen beheersen en leggen hun beveiligingseisen daarom contractueel door aan de bedrijven die voor hen werken. Dat gebeurt in deze situaties:

• Publieke opdrachtgevers: gemeenten, ministeries en zorginstellingen laten onderzoek uitvoeren en besteden dat aan met een beveiligingsparagraaf.
• Panels en respondentbestanden: een eigen panel is een database van mensen met contactgegevens, achtergrondkenmerken en antwoordgeschiedenis. Bij onderzoek naar gezondheid, politieke voorkeur of financiële situatie zijn dat bijzondere of zeer gevoelige gegevens. In de praktijk staan antwoorden en identiteit vaak in dezelfde omgeving, gekoppeld via een panel-ID, zodat een lek zichtbaar maakt wat iemand over zijn werkgever, zijn gezondheid of zijn stemgedrag heeft gezegd.
• Onderzoeksresultaten vóór publicatie: een klanttevredenheidscijfer of een politieke peiling is voor de opdrachtgever gevoelig zolang het niet naar buiten is. Bij politiek of beursgevoelig onderzoek is voortijdige bekendheid een probleem op zich.

Wat de Cyberbeveiligingswet verandert

Wat NIS2-plichtige opdrachtgevers van je eisen

NIS2-plichtige opdrachtgevers eisen van marktonderzoeksbureaus aantoonbare beveiligingsmaatregelen, meestal als beveiligingsvragenlijst bij een aanbesteding of contractverlenging. De vragen komen telkens op hetzelfde neer:

• Multifactorauthenticatie (MFA) op alle accounts, ook voor uitvoerend personeel.
• Geteste back-ups van projectdata, calculaties en administratie, met een hersteltermijn.
• Tijdige updates en patching van werkplekken, servers en software.
• Toegangsbeheer: wie kan bij tekeningen, contracten en persoonsgegevens en wordt toegang ingetrokken bij uitdiensttreding.
• Incidentafspraken: bij wie meld je een hack of datalek en hoe snel.
• Steeds vaker een certificaat zoals ISO 27001 of in het MKB de NIS2 Supply Chain-certificering, als bewijs dat de maatregelen structureel geborgd zijn.

Een niet-ingevulde vragenlijst is genoeg om een bieding terzijde te laten leggen. Opdrachtgevers lopen zelf boete- en aansprakelijkheidsrisico onder NIS2, met boetes tot 10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet voor essentiële entiteiten en 7 miljoen euro of 1,4 procent voor belangrijke entiteiten (NIS2-richtlijn, 2022). Dat risico nemen ze niet over van een leverancier die het bewijs niet heeft.

De ICT van een marktonderzoeksbureau en waar NIS2 die raakt

ClickOn beheert de digitale werkplek: Microsoft 365, de apparaten die eraan hangen en de accounts die erop inloggen. Dat is het deel van je ICT waar de beveiligingsvragenlijst van een opdrachtgever vrijwel volledig over gaat. Het onderzoeksplatform, panelsoftware en het beleidswerk vallen erbuiten en dat staat hieronder net zo expliciet.

Wat je gebruikt	Waar de eis op landt	ClickOn
Microsoft 365: mail, onderzoeksopzetten en rapportages	Conceptrapporten, ruwe uitkomsten en opdrachtgeverscorrespondentie lopen hierlangs, vaak voordat resultaten openbaar zijn.	Beheerd
Laptops en telefoons van onderzoekers en veldwerkers	Veldwerk en interviews gebeuren buiten kantoor, met respondentgegevens op het toestel.	Beheerd
Accounts van onderzoekers, veldwerkers en tijdelijke krachten	Veldwerk wordt opgeschaald met tijdelijke krachten die toegang krijgen tot respondentgegevens. Intrekken na afloop is een vaste vraag.	Beheerd
Enquête- en onderzoeksplatformen	De omgeving waarin vragenlijsten draaien en antwoorden binnenkomen. De leverancier beveiligt het platform, jij bepaalt wie inlogt en met welke rechten.	Buiten scope, toegang wel beheerd
Panelsoftware en respondentendatabase	De registratie van panelleden met kenmerken en antwoordgeschiedenis. Applicatiebeveiliging bij de leverancier, toegangsbeheer bij jou.	Buiten scope, toegang wel beheerd

De regel erachter is simpel: alles wat via een Microsoft 365-account bereikbaar is, richt ClickOn in volgens de norm en bewijst het maandelijks. Alles wat een eigen applicatie of installatie is, blijft van jou of van je leverancier, met uitzondering van wie er toegang toe krijgt en vanaf welk apparaat. Dat laatste is in de praktijk de helft van de vragenlijst.

Het ICT-deel van NIS2, aantoonbaar geregeld

Vraagt je opdrachtgever om bewijs? ClickOn richt het ICT-deel van je NIS2-traject in, of beheert je werkplekken met de maatregelen standaard ingebouwd.

Bekijk het NIS2-trajectBekijk werkplekbeheer

NIS2 ook voor andere branches in zakelijke dienstverlening

• NIS2 voor accountantskantoren
• NIS2 voor administratiekantoren
• NIS2 voor advocatenkantoren
• NIS2 voor arbodiensten
• NIS2 voor assurantietussenpersonen
• NIS2 voor auditbureaus
• NIS2 voor bedrijfsadviesbureaus
• NIS2 voor bedrijfsmakelaars
• NIS2 voor belastingadvieskantoren
• NIS2 voor callcenters
• NIS2 voor compliance adviesbureaus
• NIS2 voor deurwaarderskantoren
• NIS2 voor detacheringsbureaus
• NIS2 voor financieel adviseurs
• NIS2 voor hypotheekadviseurs
• NIS2 voor incassobureaus
• NIS2 voor inkoopadviesbureaus
• NIS2 voor interim managementbureaus
• NIS2 voor loopbaancoachingsbureaus
• NIS2 voor mediationbureaus
• NIS2 voor notariskantoren
• NIS2 voor octrooibureaus
• NIS2 voor outplacementbureaus
• NIS2 voor pensioenadvieskantoren
• NIS2 voor recruitmentbureaus
• NIS2 voor re integratiebureaus
• NIS2 voor salarisadministratiekantoren
• NIS2 voor subsidieadviesbureaus
• NIS2 voor trainings en opleidingsbureaus
• NIS2 voor uitzendbureaus
• NIS2 voor vermogensbeheerders
• NIS2 voor vertaalbureaus

Andere normen die voor marktonderzoeksbureaus meespelen

Naast de Cyberbeveiligingswet vragen opdrachtgevers en toezichthouders bij marktonderzoeksbureaus regelmatig naar de normen hieronder. Ze overlappen met de maatregelen op deze pagina, maar hebben elk een eigen grondslag.

ISO 27001

ISO 27001 is de internationale norm voor informatiebeveiliging en het bewijsstuk dat opdrachtgevers het vaakst uitvragen. De norm toont aan dat maatregelen structureel geborgd zijn in plaats van incidenteel geregeld en overlapt grotendeels met de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet.

ISO 20252

ISO 20252 is de internationale norm voor markt-, opinie- en sociaal onderzoek en geldt rechtstreeks voor dit vak. Het is een kwaliteitsnorm en geen beveiligingsnorm, maar ze stelt wel eisen aan vertrouwelijkheid en aan de omgang met respondentgegevens. Opdrachtgevers vragen er in aanbestedingen regelmatig naar, naast of in plaats van ISO 27001.

AVG

In je dossiers zitten contactgegevens en antwoorden van respondenten, waaronder bij gezondheids- of politiek onderzoek bijzondere persoonsgegevens. Voor die bijzondere persoonsgegevens geldt een zwaarder regime dan voor gewone contactgegevens of regulier klanttevredenheidsonderzoek. De AVG verplicht tot passende technische en organisatorische maatregelen en geldt ongeacht de omvang van je kantoor. De Autoriteit Persoonsgegevens handhaaft bij een datalek als die maatregelen niet aantoonbaar zijn.

Veelgestelde vragen over NIS2 voor marktonderzoeksbureaus

Valt een marktonderzoeksbureau onder NIS2?

Nee. Markt- en opinieonderzoek staat niet in bijlage 1 of 2 van de Cyberbeveiligingswet. De eisen komen binnen via opdrachtgevers, met name publieke, die onderzoek aanbesteden met een beveiligingsparagraaf.

Waarom is anonimiteit van respondenten kwetsbaar?

Omdat de antwoorden en de identiteit in de praktijk vaak in dezelfde omgeving staan, gekoppeld via een panel-ID. Lekt dat, dan wordt van mensen bekend wat ze over hun werkgever, hun gezondheid of hun stemgedrag hebben gezegd.

Wanneer zijn onderzoeksgegevens bijzondere persoonsgegevens?

Bij onderzoek naar gezondheid, politieke voorkeur of vergelijkbare onderwerpen. Dan geldt een zwaarder AVG-regime dan bij regulier klanttevredenheidsonderzoek.

Waarom is de timing van resultaten gevoelig?

Een peiling of tevredenheidscijfer heeft waarde zolang het niet openbaar is. Bij politiek of beursgevoelig onderzoek is voortijdige bekendheid een probleem op zich, los van de respondentgegevens.

Welk deel van de ICT van een marktonderzoeksbureau valt buiten de scope van ClickOn?

Buiten scope vallen de enquête- en onderzoeksplatformen en de panelsoftware met de respondentendatabase. Wie daarop inlogt en met welke rechten, beheert ClickOn wel.